Në këtë faqe
- Çfarë mund të bëjë një protezë dhëmbësh
- A është proteza zgjidhja e duhur për ju?
- Si bëhet proteza e dhëmbëve: hap pas hapi
- A dhemb kur bëhet proteza?
- Si të mësoheni me protezën dhe si ta pastroni
- Rreziqet, kufizimet dhe alternativat
- Proteza dhëmbësh: çmimi dhe çfarë ndikon në të
- Pse ta bëni protezën te Dr. Milanovski
- Pyetje të shpeshta për protezat e dhëmbëve
Çfarë mund të bëjë një protezë dhëmbësh
Proteza dhëmbësh punohet sipas masave të gojës suaj dhe mund ta hiqni vetë për ta pastruar. Shumë njerëz i thonë thjesht „proteza“ ose „dhëmbë artificialë“. Mund të jetë për nofullën e sipërme ose të poshtme, me bazë prej akrili, metali ose plastike elastike.
Proteza mund të ndihmojë që:
- të përtypni më lehtë dhe të flisni më qartë
- buzët dhe faqet të kenë mbështetje e të mos duken të futura
- të mbushen boshllëqet që duken kur buzëqeshni
Proteza i zëvendëson dhëmbët, por nuk funksionon si dhëmbët natyrorë. Duhet kohë që të mësoheni me të dhe, meqë goja ndryshon me vitet, herë pas here duhet rregulluar ose zëvendësuar.
A është proteza zgjidhja e duhur për ju?
Proteza shpesh është zgjedhje e mirë nëse ju mungojnë të gjithë dhëmbët e një nofulle ose disa dhëmbë në vende të ndryshme, nëse duhet t’ju hiqen dhëmbë dhe nuk doni të mbeteni pa dhëmbë, ose nëse ura dhe implantet nuk ju përshtaten.
Ndonjëherë duhet pritur ose treguar më shumë kujdes:
- Dhëmbë të hequr rishtazi. Për një protezë totale klasike, shpesh priten disa muaj që të shërohen mishrat. Ndërkohë mund të mbani protezë imediate.
- Dhëmbë dhe mishra të patrajtuar. Kariesi dhe sëmundjet e mishrave trajtohen më parë.
- Pirja e duhanit. Dëmton mishrat dhe dhëmbët që mbajnë protezën parciale.
- Diabeti, kortikosteroidet ose imuniteti i dobësuar. E rritin rrezikun e infeksionit kërpudhor nën protezë.
- Goja e thatë. Pa pështymë të mjaftueshme, proteza mbahet më dobët.
- Alergjia ndaj metaleve. Protezat skeletore zakonisht bëhen prej kobalt-kromi, ndaj na tregoni nëse keni alergji ndaj metaleve.
- Barnat për kockat. Nëse merrni ose keni marrë bisfosfonate, denosumab ose barna të ngjashme, na e thoni. Te këta pacientë, proteza që plagos mishin është faktor i njohur rreziku për një dëmtim të rrallë, por serioz të nofullës (osteonekrozë). Na telefononi nëse një plagë nën protezë nuk shërohet.
Proteza mund të mos e japë pikërisht rezultatin që prisni, dhe shpesh ka mundësi të tjera. Prandaj vendosim bashkë, pas kontrollit.
Cili lloj proteze mund t’ju përshtatet?
| Lloji | Çfarë është | Mirë të dihet |
|---|---|---|
| Totale | Zëvendëson të gjithë dhëmbët e një nofulle | Mbahet falë puthitjes dhe thithjes; natën zakonisht hiqet |
| Imediate | Vendoset po atë ditë kur hiqen dhëmbët | Pas shërimit kërkon ribazim ose protezë të re |
| Parciale akrilike | Bazë plastike me dhëmbë dhe kapëse të vogla metalike (kllamera) | Lloji më i zakonshëm, zakonisht kushton më pak, por mund të ndihet e madhe |
| Skeletore | Kornizë e hollë prej kobalt-kromi, me dhëmbë | Më e fortë dhe më e hollë; kërkon dhëmbë të mbetur të shëndoshë |
| Elastike ose fleksibile („silikoni“) | Plastikë e butë pa kapëse metalike | Duket më pak dhe ndikon më pak në të folur |
| Mbi implante | Kapet me „klik“ mbi implante | Më e qëndrueshme, pa ngjitës, por kërkon ndërhyrje kirurgjikale |
Si bëhet proteza e dhëmbëve: hap pas hapi
- Kontrolli dhe plani. Kontrollohen nofullat, mishrat dhe dhëmbët e mbetur, sipas nevojës me rëntgen, dhe flasim për mundësitë.
- Përgatitja. Trajtohen kariesi dhe mishrat, kurse dhëmbët pa prognozë të mirë ndonjëherë hiqen.
- Marrja e masave. Merren me material të butë, shpesh në dy hapa.
- Kafshimi dhe zgjedhja e dhëmbëve. Me shabllone dylli regjistrohet si mbyllen nofullat. Zgjidhen madhësia, forma dhe ngjyra e dhëmbëve.
- Laboratori. Tekniku dentar e punon protezën, zakonisht brenda disa javësh.
- Vendosja. Kontrollohet përshtatja, korrigjohen vendet që shtypin dhe rregullohet kafshimi.
- Kontrollet. Në javët e para zakonisht nevojiten disa rregullime.
Gjithsej, zakonisht nevojiten disa vizita gjatë disa javëve. Pas heqjes së dhëmbëve, para protezës klasike shtohen disa muaj shërimi.
Proteza imediate: dhëmbë po atë ditë
Masat merren para heqjes së dhëmbëve dhe proteza vendoset menjëherë pas saj, ndaj nuk mbeteni pa dhëmbë. Ndërsa mishrat dhe kocka shërohen, proteza lirohet. Prandaj, zakonisht pas disa muajsh deri në një vit nevojitet ribazim (një shtresë e re nga ana e brendshme) ose protezë e re. Nëse jetoni jashtë vendit, planifikoni edhe këto vizita (Pacientë nga jashtë).
A dhemb kur bëhet proteza?
Nëse para protezës duhet hequr ndonjë dhëmb, kjo bëhet me anestezi lokale. Nëse keni frikë nga dentisti, na e thoni që kur e caktoni terminin: para çdo hapi do t’ju shpjegojmë çfarë vijon. Lexoni si zhvillohet vizita e parë.
Në ditët e para është e zakonshme të keni acarim të lehtë, vende që dhembin dhe më shumë pështymë. Këto vende korrigjohen në kontrolle. Nëse proteza ju dhemb ose ju plagos, mos e duroni: na telefononi për kontroll.
Si të mësoheni me protezën dhe si ta pastroni
Zakonisht duhen disa javë që të mësoheni, ndonjëherë më shumë. Në fillim proteza mund të ndihet e madhe ose sikur lëviz dhe mund të flisni pak ndryshe, derisa faqet dhe gjuha të mësohen. Ushtrohuni ta vendosni dhe ta hiqni.
Hani ushqim të butë në copa të vogla dhe përtypni ngadalë në të dyja anët. Në fillim shmangni ushqimet e forta e ngjitëse dhe çamçakëzin, pastaj kthehuni gradualisht te ushqimi i zakonshëm.
- Çdo ditë pastrojeni protezën me furçë me qime të buta dhe sapun të butë ose pastrues për proteza, jo me pastë të zakonshme dhëmbësh, sepse mund ta gërvishtë.
- Pastrojeni mbi legen me ujë, që të mos thyhet nëse ju bie.
- Mos përdorni ujë shumë të nxehtë ose varikinë: proteza mund të deformohet ose të dëmtohet.
- Natën hiqeni dhe mbajeni në ujë ose tretësirë, përveç nëse dentisti ju këshillon ndryshe.
- Mëngjes e mbrëmje pastroni me furçë mishrat, gjuhën dhe dhëmbët e mbetur; për dhëmbët përdorni pastë me fluor.
- Nëse përdorni ngjitës, vendosni pak, hiqni mbetjet çdo ditë dhe shmangni ngjitësit me zink.
Ngjitësi nuk e rregullon një protezë që nuk përshtatet. Na telefononi nëse proteza rrëshqet, trokëllin kur flisni, ju dhemb ose është thyer (sillni të gjitha copat), ose nëse mishrat ju përskuqen dhe ju rrjedhin gjak. Edhe pa dhëmbë natyrorë nevojiten kontrolle të rregullta. Për dhëmbët e mbetur, shihni këshillat si t’i lani dhëmbët saktë.
Rreziqet, kufizimet dhe alternativat
- Stomatiti protetik: inflamacion nga kërpudhat nën protezë. Është i shpeshtë (sipas studimeve, te 15 deri në mbi 70% e njerëzve me protezë) dhe lidhet me higjienën e dobët, mbajtjen e protezës natën dhe përshtatjen e keqe. Trajtohet me pastrim më të kujdesshëm dhe, kur nevojitet, me barna kundër kërpudhave. Nuk kalon nga njeriu te njeriu.
- Lirimi: me vitet, kocka dhe mishrat tkurren. Një protezë e liruar mund të shkaktojë plagë dhe humbje më të shpejtë të kockës.
- Dhëmbët e mbetur: nëse nuk pastrohen mirë, rreth protezës grumbullohet pllakë, që çon në karies dhe sëmundje të mishrave. Kjo nuk është e pashmangshme: në një rishikim të 46 studimeve, rreth 95% e protezave parciale të dhëmbëve ishin ende në përdorim pas pesë vitesh, me pak ndryshime në mishra.
- Zhvendosja kur flisni ose përtypni, thyerja nëse ju bie dhe rreziku i mbytjes nëse flini me të.
Alternativat
| Zgjidhja | E lëvizshme? | Mirë të dihet |
|---|---|---|
| Protezë | Po | Pa kirurgji, por kërkon kohë për t’u mësuar dhe ribazim |
| Urë dentare | Jo | Fiksohet te dhëmbët fqinjë; zakonisht për një deri në tre dhëmbë me radhë |
| Implante | Jo, përveç protezës mbi implante | Ndërhyrje kirurgjikale, muaj shërimi dhe zakonisht kosto më e lartë |
Kur proteza totale e poshtme nuk mbahet mirë, proteza mbi implante shpesh jep më shumë qëndrueshmëri.
Proteza dhëmbësh: çmimi dhe çfarë ndikon në të
Çmimi i protezës së lëvizshme varet nga:
- lloji dhe materiali: protezat akrilike zakonisht kushtojnë më pak, ato skeletore më shumë, ndërsa zgjidhjet me implante janë më të shtrenjta se ato klasike
- numri i dhëmbëve dhe nëse punohet për një apo për të dyja nofullat
- trajtimi paraprak: heqje dhëmbësh, mbushje, trajtim i kanaleve ose i mishrave
- numri i vizitave dhe puna në laborator
- mirëmbajtja: ribazim çdo një deri në dy vjet ose sipas nevojës, riparime dhe, me kohën, protezë e re
Çmimin e saktë e merrni pas kontrollit, në një plan me shkrim. Shihni edhe Çmimet.
Pse ta bëni protezën te Dr. Milanovski
Së pari kontrollojmë çfarë mund të shpëtohet. „Save the tooth“ (ta shpëtojmë dhëmbin) është motoja e ordinancës. Para se të vendosim për protezë, vlerësojmë cilët dhëmbë mund të ruhen me mbushje, me trajtim të kanalit ose me kunj dhe kurorë (kapsollë). Disa dhëmbë ose rrënjë të shpëtuara mund ta stabilizojnë protezën dhe të ndihmojnë në ruajtjen e kockës. Më shumë në artikullin Ta shpëtojmë dhëmbin.
Shpjegim para vendimit. Jua shpjegojmë mundësitë, përparësitë dhe kufizimet, dhe para fillimit merrni një plan me shkrim.
Fondi i Sigurimit Shëndetësor i Maqedonisë së Veriut (FSSHM). Ordinanca ka kontratë me Fondin për kujdesin parësor stomatologjik, ndaj të siguruarit në Maqedoninë e Veriut mund të regjistrohen te Dr. Kiril Milanovski si stomatologu i tyre i zgjedhur.
Pyetje të shpeshta për protezat e dhëmbëve
Sa kushton proteza e dhëmbëve?
Varet nga lloji (akrilike, skeletore, elastike ose mbi implante), nga numri i dhëmbëve dhe nga trajtimi që nevojitet më parë. Çmimin e saktë e merrni pas kontrollit, në një plan me shkrim.
Sa kushton proteza totale e dhëmbëve?
Varet nga ajo nëse është për një apo për të dyja nofullat, nëse është klasike apo imediate dhe nëse më parë duhet të hiqen dhëmbë. Për protezën imediate, llogaritni edhe ribazimin e mëvonshëm.
Proteza apo implante: çfarë të zgjidhni?
Nuk ka përgjigje të njëjtë për të gjithë. Implantet japin mbështetje të fortë, por kërkojnë ndërhyrje kirurgjikale, kockë të mjaftueshme dhe muaj shërimi. Proteza nuk kërkon kirurgji, por duhet kohë për t’u mësuar me të. Një zgjidhje e ndërmjetme është proteza mbi implante: kapet mbi to dhe hiqet për pastrim. Ka edhe një variant fiks, që e heq vetëm dentisti. Nëse kjo është e mundur për ju, varet nga kocka dhe shëndeti i përgjithshëm.
Çfarë është proteza silikoni?
Kështu e quajnë shumë njerëz protezën parciale elastike prej plastike të butë, zakonisht najloni, pa kapëse metalike. Duket më pak, por nuk i përshtatet kujtdo.
A duhet të fle me protezë?
Zakonisht jo. Natën hiqeni, që të pushojnë mishrat: gjumi me protezë e rrit rrezikun e infeksionit dhe të mbytjes. Përjashtim bëjnë ditët e para pas heqjes së dhëmbëve, nëse dentisti ju këshillon ndryshe.
Sa vjet zgjat një protezë?
Me kujdes të mirë, proteza shpesh zgjat 5 deri në 10 vjet, me ribazim ndërkohë. Nëse proteza është më e vjetër se pesë vjet, ju plagos, lëviz ose ju duhet ngjitës më shumë se një herë në ditë, është koha për një kontroll.
Nëse ju mungojnë dhëmbë ose proteza e vjetër ju shqetëson, rezervoni një termin për kontroll dhe do t’i shqyrtojmë bashkë mundësitë.
Burimet
- NHS – Dentures (false teeth)
- NHS 111 Wales – Dentures (false teeth)
- Oral Health Foundation – Dentures
- Oral Health Foundation – Denture stomatitis
- ADA MouthHealthy – Dentures
- American Dental Association – Denture care and maintenance (ACP guidelines)
- Cleveland Clinic – Dentures
- SDCEP – Oral health management of patients at risk of medication-related osteonecrosis of the jaw
- Gendreau & Loewy – Epidemiology and etiology of denture stomatitis (J Prosthodont 2011)
- Drummond et al. – Long-term periodontal health of removable partial denture wearers: systematic review and meta-analysis (J Prosthet Dent 2025)
- European Federation of Periodontology – How do smoking and vaping affect periodontal health?