Gjakderdhja e mishrave të dhëmbëve: shenjat e para të parodontozës

Gjakderdhja e mishrave të dhëmbëve gjatë larjes zakonisht do të thotë se mishrat janë inflamuar për shkak të pllakës dentare, shtresës ngjitëse të baktereve që grumbullohet përgjatë vijës së mishrave. Nuk është normale, por në fazën e hershme inflamacioni është i kthyeshëm: me pastrim të rregullt, të kujdesshëm dhe të butë, mishrat shpesh përmirësohen brenda pak ditësh (EFP). Nëse gjakderdhja nuk ndalet ose përsëritet, është koha për një kontroll.

Gjakderdhja e mishrave të dhëmbëve: pse rrjedh gjak kur i lani dhëmbët?

Shkaku më i shpeshtë është pllaka (MedlinePlus). Nëse nuk hiqet çdo ditë, ajo e acaron mishin, i cili reagon me inflamacion: përskuqet, ënjtet dhe rrjedh gjak kur i lani dhëmbët, kur pastroni mes tyre ose kur kafshoni diçka të fortë, si një mollë (NHS).

Në shumicën e rasteve, mishrat e dhëmbëve me gjak janë shenjë e gingivitit, fazës së parë të sëmundjes së mishrave. Me kohë pllaka ngurtësohet dhe formon gurët e dhëmbëve, që nuk hiqen me furçë, por vetëm me pastrim profesional te dentisti. Në sipërfaqen e ashpër të gurëve pllaka kapet edhe më lehtë.

Shkaqe të tjera të gjakderdhjes së mishrave

Ndonjëherë mishrat rrjedhin gjak edhe për shkak të:

• larjes shumë të fortë të dhëmbëve ose përdorimit të gabuar të fillit dentar (peri dentar)
• ndryshimeve hormonale gjatë shtatzënisë
• një proteze ose një aparati tjetër dentar që nuk përshtatet mirë
• një infeksioni të dhëmbit ose të mishit
• barnave për hollimin e gjakut
• mungesës së vitaminës C ose të vitaminës K
• rrallë, një çrregullimi të mpiksjes së gjakut ose një sëmundjeje të gjakut, si leukemia

Prandaj është mirë që shkakun ta përcaktojë dentisti, në vend që ta merrni me mend vetë.

Shenjat e para dhe simptomat e parodontozës

Sëmundja periodontale (në gjuhën e përditshme shpesh „parodontozë“) është emri i përbashkët për sëmundjet e mishrave dhe të indeve që e mbajnë dhëmbin në vend. Ajo ka dy faza kryesore: gingivitin dhe periodontitin. Zakonisht nuk shkakton dhimbje deri në fazën e përparuar, prandaj mund ta keni pa vënë re asgjë të veçantë (ADA). Kjo e bën gjakderdhjen një shenjë të rëndësishme paralajmëruese.

Kushtojini vëmendje këtyre shenjave:

• mishra që rrjedhin gjak kur i lani dhëmbët, kur pastroni mes tyre ose kur hani
• mishra të përskuqur, të ënjtur (të fryrë) ose të ndjeshëm
• erë e keqe e gojës ose shije e pakëndshme që nuk largohet
• mishra të tërhequr, që i bëjnë dhëmbët të duken më të gjatë
• hapësira të reja mes dhëmbëve, dhëmbë që luajnë ose lëvizin nga vendi
• ndryshim në kafshim ose në përshtatjen e protezës parciale
• ndjeshmëri ndaj të ftohtit dhe të nxehtit, ose qelb në skajin e mishit

Si dallohen dy fazat:

Nëse inflamacioni vazhdon, te disa njerëz përhapet më thellë. Mes dhëmbit dhe mishit krijohen „xhepa“ ku grumbullohen bakteret, ndërsa kocka rreth dhëmbit shkatërrohet ngadalë. Sipas Federatës Evropiane të Periodontologjisë (EFP), rreth 40% e njerëzve kanë periodontit, i cili është ndër shkaqet kryesore të humbjes së dhëmbëve te të rriturit (EFP).

Kocka e humbur zakonisht nuk rikthehet. Prandaj ia vlen që sëmundja të zbulohet sa është ende gingivit, ndërsa periodontiti të ndalet sa më herët.

Kush rrezikon më shumë nga sëmundja e mishrave?

• Duhanpirësit. Duhani e rrit rrezikun për periodontit, e përshpejton sëmundjen dhe e dobëson efektin e trajtimit. Te duhanpirësit mishrat mund të rrjedhin më pak gjak, prandaj problemi mbetet më gjatë pa u vënë re (EFP).
• Njerëzit me diabet, sidomos kur sheqeri në gjak nuk mbahet mirë nën kontroll. Trajtimi i mishrave mund të ndihmojë në kontrollin e sheqerit, krahas terapisë së caktuar nga mjeku.
• Gratë shtatzëna. Gjatë shtatzënisë mishrat rrjedhin gjak më shpesh për shkak të ndryshimeve hormonale. Te disa gra shfaqet edhe një rritje e padëmshme e mishit, që zakonisht zhduket pas lindjes (ADA).
• Ata që kanë raste parodontoze në familje.
• Ata që marrin barna të caktuara, për shembull disa barna për tensionin e lartë ose për epilepsinë, steroide ose pilula kontraceptive. Disa prej tyre i zmadhojnë mishrat dhe e vështirësojnë pastrimin.
• Njerëzit me dhëmbë të shtrembër ose të mbivendosur, që pastrohen më vështirë.
• Njerëzit nën stres të zgjatur, me ushqyerje të varfër ose me mbipeshë (BSP).

Mishrat e dhëmbëve të ënjtur: çfarë të bëni në shtëpi

Më e rëndësishmja është të vazhdoni t’i pastroni me furçë edhe vendet që rrjedhin gjak. Shumë njerëz i shmangin nga frika, por kështu pllaka mbetet aty dhe inflamacioni përkeqësohet.

• Lani dhëmbët dy herë në ditë nga dy minuta, me pastë dhëmbësh me fluor.
• Përdorni furçë të butë dhe lëvizje të shkurtra e të lehta, pa shtypur fort.
• Çdo ditë pastroni mes dhëmbëve: me furçëza ndërdhëmbore (furça të vogla për hapësirat mes dhëmbëve) aty ku hyjnë, dhe me fill dentar aty ku hapësirat janë të ngushta.
• Pas larjes pështyjeni pastën, por mos e shpëlani gojën me ujë.
• Mos përdorni shpëlarës goje menjëherë pas larjes dhe përdoreni rregullisht vetëm nëse jua rekomandon dentisti.
• Nëse pini duhan, përpiquni ta lini. Për ndihmë drejtohuni mjekut tuaj amë (mjekut familjar).

Në barnatore ka xhele, pasta dhe shpëlarës goje „për mishrat“. Asnjë prej tyre nuk i heq gurët e dhëmbëve. Shpëlarësi mund të ndihmojë kur inflamacioni është shumë i lehtë, por mund ta fshehë edhe një sëmundje më serioze të mishrave (BSP).

Mos merrni antibiotikë vetë: nuk janë trajtim rutinë për mishrat (EFP).

Për teknikën e duhur lexoni artikullin Si t’i lani dhëmbët saktë.

Kur duhet të shkoni te dentisti për mishrat?

Caktoni një kontroll nëse:

• mishrat ju rrjedhin gjak kur i lani dhëmbët ose kur hani, sidomos nëse kjo përsëritet
• mishrat ju dhembin, janë të ënjtur ose po tërhiqen
• keni erë të keqe të gojës që nuk largohet, edhe pse i pastroni mirë dhëmbët
• dhëmbët po lëvizin nga vendi ose mes tyre janë shfaqur hapësira të reja

Edhe pa shqetësime, EFP rekomandon kontroll të paktën një herë në vit (EFP). Kjo është veçanërisht e rëndësishme nëse pini duhan, keni diabet ose jeni shtatzënë.

Nëse ju ënjtet fytyra ose qafa dhe keni temperaturë, ose nëse gëlltitni a merrni frymë me vështirësi, në Maqedoninë e Veriut telefononi ndihmën e shpejtë (194) ose numrin evropian 112, ose shkoni menjëherë në spital. Më shumë në artikullin Dhimbje dhëmbi: çfarë të bëni.

Si të kërkoni një termin po atë ditë (gjatë orarit të punës, kur ka vend të lirë) dhe ku të drejtoheni kur ordinanca është e mbyllur, lexoni në faqen Dhimbje dhëmbi ose dhëmb i thyer.

Drejtohuni edhe mjekut tuaj amë nëse gjakderdhja është e fortë ose zgjat shumë, nëse nuk ndalet as pas trajtimit te dentisti ose keni edhe shqetësime të tjera të pashpjeguara (MedlinePlus). Nëse merrni barna për hollimin e gjakut, mos i ndërprisni vetë, por bisedoni me mjekun që jua ka përshkruar.

Çfarë ndodh gjatë kontrollit të mishrave?

Dentisti ju pyet për shëndetin, barnat dhe duhanin, pastaj jua kontrollon mishrat. Me një sondë të hollë mat thellësinë e hapësirës mes dhëmbit dhe mishit: te mishrat e shëndetshëm është deri në rreth 3 mm, ndërsa në periodontit 4 mm ose më shumë (EFP). Kur nevojitet, një radiografi (rëntgen) tregon nëse ka humbje kocke.

Për gingivitin zakonisht mjaftojnë pastrimi profesional i gurëve të dhëmbëve dhe përmirësimi i kujdesit në shtëpi. Në periodontit trajtimi bëhet hap pas hapi: pastrim i thellë nën vijën e mishrave, rivlerësim pas disa javësh dhe, vetëm aty ku mbeten xhepa të thellë, trajtim shtesë, ndonjëherë edhe kirurgjik. Më pas vijnë kontrollet e rregullta çdo 3 deri në 12 muaj, në varësi të rrezikut (EFP).

Periodontiti nuk shërohet plotësisht, por me trajtim dhe kujdes të rregullt mund të ndalet ose të ngadalësohet. Suksesi varet nga pastrimi i përditshëm, nga kontrollet e rregullta dhe nga pirja e duhanit, ndërsa në fazën e përparuar disa dhëmbë ndonjëherë nuk mund të ruhen. Të gjithë hapat dhe rreziqet e mundshme i gjeni në faqen Trajtimi i mishrave të dhëmbëve.

Motoja e ordinancës është „Save the tooth“ (ta shpëtojmë dhëmbin): në radhë të parë vjen ruajtja e dhëmbëve natyralë, dhe për këtë mishrat e shëndetshëm janë themeli. Para çdo hapi do t’ju shpjegojmë çfarë kemi gjetur dhe cilat janë mundësitë, që të vendosni bashkë me ne.

Pyetje të shpeshta për gjakderdhjen e mishrave

Nëse mishrat ju rrjedhin gjak, mos prisni derisa të fillojë dhimbja. Rezervoni një termin për kontroll dhe bashkë do të shohim se për çfarë kanë nevojë mishrat tuaj.