Крварење на непца: рани знаци на пародонтопатија

Крварење на непца при четкање најчесто значи дека непцата се воспалени поради плакот, лепливиот слој бактерии што се собира на работ на непцето. Тоа не е нормално, но во раната фаза воспалението е повратно: со редовно, темелно и нежно чистење, непцата често се смируваат за неколку дена (EFP). Ако крварењето не престанува или се повторува, време е за преглед.

Крварење на непца при четкање: која е причината?

Најчестата причина е плакот (MedlinePlus). Ако не се отстранува секој ден, тој го иритира непцето, а непцето реагира со воспаление: станува црвено, отечено и крвари при четкање, при чистење меѓу забите или кога ќе загризете тврда храна, на пример јаболко (NHS).

Ова најчесто е гингивитис, првата фаза од болеста на непцата. Со текот на времето плакот се стврднува во забен камен, кој не може да се отстрани со четка, туку само со професионално чистење кај стоматолог. На грубата површина на забниот камен плакот уште полесно се задржува.

Други можни причини за крварење на непцата

Понекогаш непцата крварат и поради:

• премногу силно четкање или погрешно чистење со конец
• хормоналните промени во бременоста
• протеза или друго помагало што не налегнува добро
• инфекција на забот или на непцето
• лекови за разредување на крвта
• недостиг на витамин C или витамин K
• ретко, нарушување на згрутчувањето на крвта или болест на крвта, како леукемија

Затоа е добро причината да ја утврди стоматолог, наместо да се нагаѓа.

Рани знаци и симптоми на пародонтопатија

Пародонтопатија (во говорот често „пародонтоза“) е збирен назив за болестите на непцата и на ткивата што го држат забот. Таа има две главни фази: гингивитис и пародонтитис. Болеста обично не боли сѐ до напредната фаза, па можно е да ја имате без да забележите ништо посебно (ADA). Затоа крварењето е важен предупредувачки знак.

Обрнете внимание на овие знаци:

• непца што крварат при четкање, чистење меѓу забите или јадење
• црвени, отечени или чувствителни непца
• лош здив или непријатен вкус во устата што не поминува
• повлечени непца, поради кои забите изгледаат подолги
• нови празнини меѓу забите, заби што се клатат или се поместуваат
• промена во загризот или во тоа како налегнува парцијалната протеза
• чувствителност на ладно и топло, или гној на работ на непцето

Разликата меѓу двете фази:

Ако воспалението трае, кај некои луѓе тоа се шири подлабоко. Меѓу забот и непцето се создаваат „џебови“ во кои се собираат бактерии, а коската околу забот полека се губи. Според Европската федерација за пародонтологија (EFP), околу 40 % од луѓето имаат пародонтитис, а тој е една од главните причини за губење заби кај возрасните (EFP).

Изгубената коска најчесто не се враќа. Затоа вреди болеста да се открие уште додека е гингивитис, а пародонтитисот да се запре што порано.

Кој има поголем ризик за болест на непцата?

• Пушачите. Пушењето го зголемува ризикот од пародонтитис, ја забрзува болеста и го намалува ефектот од лекувањето. Кај пушачите непцата може помалку да крварат, па проблемот подолго останува незабележан (EFP).
• Луѓето со дијабетес, особено кога шеќерот во крвта не е добро регулиран. Лекувањето на непцата може да помогне во контролата на шеќерот, заедно со терапијата од лекарот.
• Бремените жени. Во бременоста крварењето на непцата е почесто поради хормоналните промени. Кај некои жени се јавува и безопасен израсток на непцето, кој обично исчезнува по породувањето (ADA).
• Луѓето со пародонтопатија во семејството.
• Луѓето што земаат одредени лекови, на пример некои лекови за висок крвен притисок или за епилепсија, стероиди или контрацептивни таблети. Некои од нив предизвикуваат задебелување на непцата, што го отежнува чистењето.
• Луѓето со криви или преклопени заби, кои потешко се чистат.
• Луѓето под долготраен стрес, со сиромашна исхрана или со прекумерна тежина (BSP).

Воспалени непца: што да правите дома

Најважно е да не престанете да ги четкате местата што крварат. Многумина ги избегнуваат од страв, но тогаш плакот останува и воспалението се влошува.

• Четкајте ги забите двапати дневно по две минути, со паста за заби со флуор.
• Користете мека четка и кратки, нежни движења, без силно притискање.
• Секој ден чистете меѓу забите: со интердентални четкички (мали четкички за меѓу забите) таму каде што влегуваат, а со конец на тесните места.
• По четкањето исплукнете ја пастата, но не плакнете ја устата со вода.
• Не користете вода за уста веднаш по четкањето, а редовно користете ја само ако ви ја препорача стоматологот.
• Ако пушите, обидете се да престанете. Побарајте помош од вашиот матичен лекар.

Во аптека ќе најдете гелови, пасти и води „за непца“. Ниту еден не го отстранува забниот камен. Водата за уста може да помогне кај многу благо воспаление, но може и да ја прикрие посериозната болест на непцата (BSP).

Антибиотици не земајте на своја рака: тие не се рутински третман за непцата (EFP).

Повеќе за техниката прочитајте во статијата Како правилно да ги четкате забите.

Кога да одите на стоматолог

Закажете преглед ако:

• непцата ви крварат при четкање или јадење, особено ако тоа се повторува
• непцата се болни, отечени или се повлекуваат
• имате лош здив што не поминува и покрај добрата хигиена
• забите се поместуваат или меѓу нив се појавиле нови празнини

И без тегоби, EFP препорачува преглед барем еднаш годишно (EFP). Тоа е особено важно ако пушите, имате дијабетес или сте бремени.

Ако имате оток на лицето или на вратот со температура, или тешко голтате или дишете, повикајте Брза помош на 194 или единствениот европски број 112, или веднаш одете во болница. Повеќе во статијата Забоболка: што да правите.

Како да побарате термин истиот ден (во работното време, кога има слободно место) и каде да се обратите кога ординацијата е затворена, прочитајте на страницата Забоболка и скршен заб.

Обратете се и до вашиот матичен лекар ако крварењето е силно или трае долго, ако не престанува ни по лекувањето кај стоматолог, или ако имате и други необјаснети тегоби (MedlinePlus). Ако пиете лекови за разредување на крвта, не ги прекинувајте сами, туку разговарајте со лекарот што ви ги препишал.

Што се случува на прегледот на непцата?

На прегледот стоматологот прашува за вашето здравје, лековите и пушењето, а потоа ги прегледува непцата. Со тенка сонда ја мери длабочината на просторот меѓу забот и непцето: кај здрави непца тој е до околу 3 мм, а кај пародонтитис 4 мм или повеќе (EFP). Кога е потребно, рендгенска снимка покажува дали е изгубена коска.

Кај гингивитис најчесто се доволни професионално чистење на забен камен и подобра нега дома. Кај пародонтитис лекувањето оди во чекори: длабинско чистење под непцето, повторна проценка по неколку недели и, само каде што остануваат длабоки џебови, дополнително лекување, понекогаш и хируршко. Потоа следуваат редовни контроли на секои 3 до 12 месеци, зависно од ризикот (EFP).

Пародонтитисот не може целосно да се излечи, но со лекување и редовна нега може да се запре или забави. Успехот зависи од секојдневното чистење, редовните контроли и од тоа дали пушите, а во напредната фаза на болеста некои заби понекогаш сепак не можат да се зачуваат. Сите чекори и можните ризици се опишани на страницата Лекување на непца и пародонтопатија.

Мотото на ординацијата е „Save the tooth“ (да се спаси забот): на прво место е зачувувањето на природните заби. Здравите непца се темелот за тоа. Пред секој чекор ќе ви објасниме што наоѓаме и кои се можностите, за да одлучите заедно со нас.

Чести прашања за крварењето на непцата

Ако непцата ви крварат, не чекајте да почне да боли. Закажете преглед и заедно ќе видиме што им треба на вашите непца.