Млечни заби кај деца: прв преглед кај стоматолог и секојдневна нега

Три навики ги чуваат млечните заби кај деца: четкање двапати дневно со паста со флуор уште од првиот заб, што поретко слатко и редовни прегледи кај стоматолог од првата година. Кариесот на млечните заби често почнува без болка, па раниот преглед помага проблемот да се забележи навреме.

Ова е општ водич и не ја заменува проценката на стоматологот.

Кога никнуваат првите заби кај бебето

Бебињата се раѓаат со сите 20 млечни заби, скриени во вилиците. Според NHS, повеќето бебиња добиваат прв заб околу шестиот месец. Кај некои тој излегува пред четвртиот месец, а кај други по првата година. Долните заби често излегуваат пред горните.

Приближен редослед:

Повеќето деца ги имаат сите млечни заби до втората или третата година.

Никнување заби: што може да помогне

Додека забот излегува, непцето може да биде црвено и болно. Детето може повеќе да лигави и да гризе сѐ што ќе фати, да има црвено образче или осип на лицето и да спие полошо. Некои заби излегуваат без никакви тегоби.

Според советите на NHS, може да помогнат:

• гризалка; некои може да се оладат во фрижидер, но никогаш во замрзнувач;
• нежно масирање на непцето со чист прст, гушкање и игра;
• кај бебиња над шест месеци што веќе почнале со дохрана, парчиња сурово овошје и зеленчук, секогаш под ваш надзор;
• сируп против болки без шеќер: парацетамол од навршени 2 месеци или ибупрофен од навршени 3 месеци, точно според упатството.

Гризалката никогаш не ја врзувајте околу вратот, бидејќи детето може да се задави. На деца под 16 години не давајте аспирин.

За геловите за никнување нема доволно докази дека помагаат, а обичните гелови против болки во устата не се за деца. Хомеопатски препарати не се препорачуваат.

Никнувањето може да предизвика благо покачена температура, под 38 °C, но нема докази дека предизвикува пролив. Ако детето има температура од 38 °C или повисока, пролив или друг знак што ве загрижува, јавете се кај педијатарот.

Прв преглед кај стоматолог за деца: кога и како изгледа

NHS и Американското стоматолошко здружение (ADA) советуваат детето да оди на стоматолог кога ќе му никнат првите млечни заби, а најдоцна до првиот роденден. Не чекајте да го заболи забот: раниот преглед служи за да се спречат проблемите.

Првиот преглед е пред сѐ запознавање. Детето најчесто седи во вашиот скут, а стоматологот проверува дали забите, непцата, вилицата и загризот се развиваат како што треба. Ако има наслаги, може нежно да ги исчисти.

Голем дел од посетата е разговор: како да ги четкате забите, колку паста да ставите, што детето јаде и пие и дали користи цуцла или цица прст.

Прегледот може да го направи избраниот стоматолог на детето или детски стоматолог. Колку често да доаѓате потоа, ќе ви препорача стоматологот.

Како да го подготвите детето за прегледот

• Изберете термин кога детето е одморено и расположено, а не во време за спиење.
• Пред прегледот дајте му лесен оброк и исчеткајте му ги забите.
• Дома вежбајте „отвори ја устата широко“, како игра.
• Зборувајте за прегледот смирено и позитивно. Ако детето заплаче или се врти, тоа е нормално кога нешто му е ново.

Млечни заби кај деца: како правилно да ги четкате

Пред да никне првиот заб, по оброк нежно избришете ги непцата со чиста влажна газа или крпче. Штом ќе никне првиот заб, почнете со четкање. Ова се советите на NHS за секоја возраст:

• Четкајте двапати дневно, по околу две минути. Едното четкање нека биде последното нешто навечер, пред спиење.
• Четка за заби за деца: мала, со меки влакна, соодветна за возраста на детето.
• До 3 години: само тенок слој паста, колку зрно ориз, со најмалку 1000 ppm флуор. Забите ги четка родителот.
• Од 3 до 6 години: паста колку зрно грашок, со 1350–1500 ppm флуор (дете без кариес може да користи и послаба детска паста, со најмалку 1000 ppm флуор). Детето четка, а вие помагате и надгледувате.
• Од 7 години: паста со 1350–1500 ppm флуор. Повеќето деца четкаат сами, но проверувајте ги.
• По четкањето детето нека ја исплукне пастата, без плакнење со вода. Ако се плакне, флуорот делува послабо.

Бројката за флуор (ppm) пишува на пакувањето. Количината е важна, бидејќи премногу флуор во детството може да остави бели дамки на трајните заби (Cleveland Clinic). Затоа пастата мерете ја, но не ја избегнувајте: флуорот е важна заштита од кариес.

Кога два заба ќе почнат да се допираат, чистете и меѓу нив со конец за заби. Повеќе за техниката има во водичот за правилно четкање заби.

Како да се спречи кариес кај деца

Кај кариесот е важно колку слатко јаде и пие детето, но и колку често. Британскиот водич за превенција Delivering better oral health ги дава овие совети за родителите:

• Во шишето ставајте само мајчино млеко, адаптирано млеко или преварена и изладена вода.
• Од шестиот месец учете го детето да пие од отворена чашка, без вентил.
• По првата година постепено одвикнувајте го детето од шишето.
• Не додавајте шеќер во храната и пијалаците на бебето и малото дете.
• Слатките јадења и пијалаци давајте ги што поретко и во мали количини. Пред спиење избегнувајте ги, бидејќи ноќе има помалку плунка што ги штити забите.
• Кога е можно, барајте лекови без шеќер.

Флуориден лак и залевање на фисурите

Стоматологот може да препорача флуориден лак, кој ги штити забите од кариес. Според NHS, од третата година се нанесува најмалку двапати годишно, а кај помалите деца ако стоматологот процени дека е потребно.

Залевањето на фисурите е тенок заштитен слој на џвакалните површини на задните трајни заби. Тој ги затвора жлебовите (фисурите), каде што лесно се задржува храна. Се прави кога ќе излезат првите трајни катници (шестките), околу шестата или седмата година, и повторно кога ќе излезат другите, меѓу 11 и 14 години. Според NHS, слојот трае до четири години.

Дали треба да се лекуваат млечните заби?

Да. Млечните заби се привремени, но имаат важна улога. Со нив детето џвака, учи да зборува јасно и слободно се насмевнува. Тие го чуваат и местото за трајните заби, кои почнуваат да излегуваат околу шестата година. Според ADA, млечните заби изгубени поради кариес можат да го загрозат здравјето на трајните заби.

Кариесот е почест кај децата и често почнува без болка. Според Cleveland Clinic, првиот знак се бели, кредести дамки на глеѓта. Во таа рана фаза флуорот и подобрата нега понекогаш можат да го запрат.

Подоцна дамките потемнуваат и се појавува дупка. Кога кариесот ќе стигне до нервот, може да се јави болка, а ако не се лекува, и инфекција (апсцес).

Што ќе се направи зависи од тоа колку е оштетен забот: флуор и почести контроли, пломба, лекување на нервот или, во потешките случаи, вадење. Стоматологот ќе ви ги објасни можностите, со нивните предности и ограничувања, пред да одлучите.

Кога со детето да одите на стоматолог порано

Не чекајте ја редовната контрола ако забележите:

• бели, кредести дамки покрај непцето, или кафеави и црни точки на забите;
• дупче во забот, или детето се жали на болка при јадење или на топло и ладно;
• крварење на непцата или непријатен здив што не поминува;
• заб што посивел или потемнел по удар.

Оток на лицето или температура заедно со болка во забот може да значат инфекција, па детето треба да го прегледа стоматолог истиот ден. Ако отокот оди кон окото или вратот, или детето тешко дише или голта, повикајте Брза помош на 194 или единствениот европски број 112, или веднаш одете во болница.

Што да правите додека не стигнете до стоматолог, прочитајте во написот за забоболка, а за удрен или избиен заб во честите прашања.

За дете до 14 години не испраќајте барање за термин преку страницата. Јавете ни се и ќе ви кажеме дали и кога можеме да го примиме.

Не ги заборавајте ни вашите заби. Ако одамна не сте биле на контрола, стоматолошкиот преглед и чистењето забен камен се добар почеток.

Чести прашања за млечните заби

За вашиот преглед закажете термин или јавете ни се на +389 78 218 457.