Лекување на канали или вадење заб, Скопје

Кога заб силно боли, многумина прво помислуваат на вадење, бидејќи изгледа побрзо и поедноставно. Но ако коренот е здрав и забот може повторно да се надгради, лекување на канали најчесто е подобар избор: го задржувате својот заб, а по вадењето често е потребна замена со мост, имплант или протеза. Одлуката зависи од состојбата на забот, коренот и коската и од вашите желби.

Што е лекување на канали и може ли забот да остане без нерв

Во внатрешноста на забот има меко ткиво, пулпа, кое секојдневно го нарекуваме нерв. Пулпата може да се воспали или инфицира поради длабок кариес, пукнатина, удар или пломба што пропушта, а бактериите потоа може да стигнат до коската околу врвот на коренот.

При лекувањето на каналите воспалената или инфицираната пулпа се отстранува, а каналите се чистат, дезинфицираат и затвораат за да не навлезат бактериите повторно. Потоа забот добива пломба или коронка (навлака). Во народот ова се вика „вадење нерв на заб“, а некои велат и „убивање нерв“.

Целосно развиен заб може да опстане и без пулпа, бидејќи ткивата околу коренот продолжуваат да го хранат, како што објаснува Американското здружение на ендодонти (AAE). Затоа и заб со изумрен нерв, таканаречен „мртов заб“, не мора автоматски да се вади, иако обично бара лекување.

Третманот чекор по чекор е опишан на страницата Лекување на канали (вадење нерв).

Кога е подобро забот да се лекува, а не да се вади

Одлуката се носи по преглед, тестови и рендгенска снимка. Лекувањето на каналите обично има смисла кога:

коренот е цел и не е напукнат;
по чистењето останува доволно здрав дел од забот за пломба или коронка, по потреба со колче во каналот;
околу коренот има доволно здрава коска, а забот не е расклатен;
забот ви е потребен за џвакање или за изгледот на насмевката;
можете да дојдете на сите посети, вклучително и за трајната надградба.

Зошто зачувувањето на забот обично е подобро

Самото вадење трае кратко и на почетокот чини помалку. Но празното место често треба да се надомести, а замената бара дополнителни посети и обично чини повеќе од лекувањето на каналите со соодветна надградба (AAE, Cleveland Clinic):

Мост. Кај класичниот мост соседните заби се брусат за да го носат, а одземеното ткиво не се враќа. По вадење, мостот обично се прави по неколку месеци, кога непцето и коската ќе зараснат.
Имплант. Бара хируршки зафат и обично три до шест месеци зараснување пред да се постави коронката.
Делумна протеза. Подвижно решение, кое на многумина им е помалку удобно од фиксното.
Без замена. Соседните заби со време може да се поместат кон празнината.

Кога вадењето е подобрата одлука

„Да се спаси забот“ не значи дека секој заб може или треба да се задржи. Вадење обично се препорачува кога:

забот е скршен длабоко под непцето или коренот е напукнат по должина;
кариесот го уништил забот толку што нема на што да се постави пломба или коронка;
околу коренот нема доволно коска, на пример поради напредна болест на непцата;
инфекцијата се враќа и по повторното лекување, а другите опции не се соодветни.

Одлуката е и лична: откако ќе ги слушнете предностите, ризиците и трошоците на секоја опција, можете да изберете и вадење, но информирано, а не од страв или на брзина. Повеќе за вадењето заби и умници.

Кога лекуваниот заб пак боли: повторно лекување, колче и коронка

Ако лекуван заб повторно боли или на снимката се гледа инфекција, тоа не значи автоматски вадење. Причината може да биде канал што не бил пронајден, пломба или коронка што пропушта или е ставена доцна, нов кариес или пукнатина (AAE).

Тогаш можностите се:

Повторно лекување (ретретман). Старото полнење се отстранува, а каналите повторно се чистат, дезинфицираат и полнат.
Хируршки зафат на врвот на коренот (апикотомија), кога инфекцијата останува и по лекувањето.
Вадење, ако забот не може да се зачува на друг начин.

Многу оштетен заб со здрав корен понекогаш може да се надгради со колче во каналот и коронка, ако останал доволно цврст дел од забот.

Што покажуваат студиите за лекуваните заби

Ниту еден третман не трае засекогаш. Според систематски преглед на студии, 86 до 93% од лекуваните заби биле сѐ уште во устата 2 до 10 години по третманот. Во голема британска студија, каде што лекувале стоматолози на постдипломски студии по ендодонција, околу 95% од забите биле на место 4 години по првото или повторното лекување (Ng и соработници, 2011).

Тоа се просеци, а не ветување за конкретен заб. Според прегледот, забите почесто остануваат во устата кога:

по лекувањето добиваат коронка;
имаат соседни заби од двете страни;
не служат како носач на мост или подвижна протеза;
не се кутници.

Во британската студија забите почесто се губеле кај луѓе со дијабетес или на долготрајна терапија со кортикостероиди, па кажете му на стоматологот какви болести имате и кои лекови ги земате.

Помагаат и редовното четкање, чистењето меѓу забите и контролите, за навреме да се забележи нов кариес.

Митови и факти за вадењето нерв

Мит: „Мртов заб мора да се вади“

Заб без жив нерв обично треба да се лекува, бидејќи нелекуваната инфекција може да доведе до болка, апсцес и оштетување на коската. Но со добро исчистени канали и навремена надградба може да служи уште многу години.

Мит: „Лекуваниот заб предизвикува болести“

Нема веродостојни научни докази дека лекувањето на канали предизвикува рак, срцеви болести, артритис или други болести. Идејата потекнува од теоријата за „фокална инфекција“ од почетокот на XX век, која подоцна е отфрлена (AAE).

Мит: „Антибиотикот ќе го излечи забот“

Антибиотикот не ја отстранува инфицираната пулпа, а прегледот на Cochrane не најде доволно докази дека ја смирува болката од воспален нерв. Може да се препише кога инфекцијата се шири, но покрај лекувањето, а не наместо него.

Мит: „Штом престана да боли, не мора да се заврши“

Привремената пломба е само за кратко: може да пропушти или да се скрши, а ослабениот заб да пукне. Задоцнетата трајна надградба е позната причина лекувањето да не успее.

Кога да одите на стоматолог

Закажете преглед ако забележите:

силна болка при гризење или џвакање;
чувствителност на топло или ладно што трае и откако дразбата ќе престане;
мало гнојно меурче (фистула) или оток на непцето;
заб што потемнел;
болка што се шири кон вилицата, лицето или соседните заби;
скршен заб или испадната пломба;
болка по лекување на канал што се засилува или трае подолго од една недела.

Со чекање проблемот често станува посложен, а забот понекогаш повеќе не може да се спаси. За силна болка или скршен заб побарајте термин истиот ден во работното време, ако има слободен термин. Надвор од работното време обратете се до дежурната стоматолошка служба во јавните здравствени установи. Што да правите дотогаш, прочитајте во Забоболка: што да правите.

Ако имате тешкотии со дишењето, зборувањето или голтањето, силен оток во устата, оток околу окото, проблеми со видот или не можете да ја отворите устата, не чекајте термин кај стоматолог: повикајте Брза помош на 194 или единствениот европски број 112, или веднаш одете во болница (NHS).

„Save the tooth“: што значи тоа во нашата ординација

„Save the tooth“ (да се спаси забот) е мотото на ординацијата Д-р Милановски. Во нејзиниот опис стои дека на прво место се става спасувањето на постоечките природни заби.

Во пракса, пред да се зборува за вадење, прво проверуваме дали забот може да се зачува и дали тоа има смисла за вас. Д-р Кирил Милановски ги објаснува опциите, нивните предности и ограничувања, а одлуката е ваша. Кога забот не може да се спаси, тоа го кажуваме отворено.

На своите профили ординацијата прикажува лекување и повторно лекување на канали, лекување на инфицирани корени (гангрена на корен) и надградба на ослабени заби со титаниумско колче и металкерамичка коронка.

Чести прашања за лекувањето на канали

Дали боли лекувањето на канали?

Се прави под локална анестезија и повеќето луѓе велат дека е слично на ставање пломба. Кај многу воспален заб понекогаш е потребна дополнителна анестезија, затоа кажете ако нешто чувствувате. Блага осетливост неколку дена потоа е честа. Ако болката после лекување на канал се засилува или не стивнува по околу една недела, јавете ни се.

Дали е подобро забот да се извади?

Ако забот може да се лекува и надгради, обично е подобро да се зачува. Ако не може да се поправи, вадењето е вистинската одлука.

Колку трае забот по лекување на канали?

Нема точен рок за секој заб. Во студиите повеќето лекувани заби се сѐ уште во устата 2 до 10 години подоцна, а со навремена надградба, нега и контроли можат да траат многу години.

Дали е потребна коронка по лекување на канал?

Често да, особено кај кутниците, бидејќи лекуваните заби со коронка почесто остануваат во устата. Но тоа не е правило: кај малку оштетен преден заб понекогаш е доволна пломба. Повеќе за коронките (навлаките).

Зошто забот потемнува по вадење нерв?

Сив или потемнет заб може да значи дека нервот изумрел, често по удар. Понекогаш забот ја менува бојата и по лекувањето на каналите (Cleveland Clinic). Прво се проверува причината, па стоматологот може да предложи белење, композитна фасета (ламинат) или коронка.

Ако не сте сигурни дали вашиот заб може да се спаси, закажете преглед. По прегледот ќе ги знаете можностите и ризиците, а цената ја добивате во писмен план, пред да одлучите.

Извори