Содржина
Тука се собрани одговори на чести прашања за стоматолог: за термините, цените и Фондот за здравствено осигурување (ФЗО), за третманите, за стравот од забар, за бременоста, за децата и за пациентите од странство. Одговорите се кратки и општи, а точниот одговор за вашите заби ќе го добиете по прегледот.
Ако не го најдете вашето прашање, јавете се на +389 78 218 457 во работното време, пишете ни на dr.milanovski@gmail.com или погледнете ги податоците за контакт.
Термини и работно време
Кое е работното време на ординацијата?
Работиме од понеделник до петок, 11:00–19:00, а во сабота и недела ординацијата е затворена. Пациентите ги примаме со претходно закажан термин, затоа јавете се пред да дојдете. Затворањето за годишен одмор, обично во летото, го најавуваме на Facebook и Instagram. Во тој период пациентите со болка ги упатуваме кај стоматологот што нѐ заменува.
Како да закажам термин кај стоматолог?
Наједноставно е да се јавите на +389 78 218 457 или +389 77 851 086 во работното време. Можете да испратите и барање преку страницата Закажете термин. Барањето сѐ уште не е закажан термин: ќе ве контактираме за да се договориме за денот и часот. Во формуларот не пишувајте здравствени податоци: за нив ќе разговараме во ординацијата.
Колку брзо можам да добијам термин ако ме боли заб?
Ако ве боли заб, ви се скршил заб или ви паднала пломба, подобро е да се јавите отколку да пишувате. Во работното време се трудиме да ве примиме истиот ден, ако има слободен термин. Дотогаш може да помогне лек против болка што инаку смеете да го земате, според упатството. Антибиотик не земајте на своја рака. Повеќе прочитајте на страницата Забоболка и скршен заб.
Што да правам ако ме боли заб надвор од работното време?
Навечер и за викенд обратете се до дежурната стоматолошка служба во јавните здравствени установи. Ако отокот се шири кон окото или вратот, ако имате оток и висока температура или ако тешко дишете, зборувате или голтате, не чекајте: повикајте Брза помош 194 или единствениот европски број 112, или веднаш одете во болница. Не возете сами.
Што ако не можам да дојдам на закажаниот термин?
Јавете ни се што е можно порано. Така терминот може да го добие друг пациент, на пример некој што има болка, а ние заедно со вас ќе договориме нов термин. Ако доцните, исто така јавете се, за да видиме дали прегледот може да се направи во преостанатото време.
Каде се наоѓа ординацијата и дали е пристапна за инвалидска количка?
Ординацијата е на бул. Јане Сандански 96 во Скопје, во општина Аеродром, близу ТЦ Бисер и спроти Рударскиот институт. Според нашиот Google профил, во ординацијата има седишта и тоалет пристапни за инвалидска количка. Ако користите количка или ви треба помош при движењето, кажете ни при закажувањето. Упатства за доаѓање има на страницата Контакт.
Цени, плаќање и ФЗО
Колку чини преглед, пломба или друг третман?
Цената зависи од состојбата на забот, од тоа колку заби се лекуваат, од материјалот и од бројот на посети. Затоа точната цена ја дознавате по прегледот, во писмен план, пред да започне третманот. Цените на приватните стоматолошки услуги не смеат да бидат пониски од минималните референтни цени на Стоматолошката комора на Македонија, а ние ги почитуваме. Повеќе: Ценовник.
Зошто цената не може да се каже по телефон?
Два проблема што изгледаат слично може да бараат сосема различен третман. Болен заб понекогаш се решава со пломба, а понекогаш бара лекување на канали и коронка. Без преглед, а често и без снимка, секоја бројка би била погодување. По прегледот ги добивате можностите и цената за секоја од нив, па одлучувате на мир.
Колку чини фиксна протеза?
„Фиксна протеза“ може да значи две различни работи. Ако мислите на коронки (навлаки) или мост што заменува заби што недостигаат, цената зависи од бројот на заби, од материјалот и од третманот потребен пред тоа, а ја дознавате по прегледот. Повеќе: Коронки и мостови. Ако мислите на протеза за исправување заби, по прегледот може да ви препорачаме ортодонтски третман и да ве упатиме кај ортодонт.
Дали може плаќање на рати?
Прашајте нѐ при закажувањето или на прегледот, пред да започне третманот: ќе ви кажеме кои начини на плаќање ги прифаќаме и дали е можно плаќање на рати. Ако третманот е поголем, прашајте и дали може да се подели во фази, со посебна цена за секоја фаза. Така однапред знаете колку и кога ќе платите.
Може ли д-р Кирил Милановски да ми биде избран стоматолог преку ФЗО?
Да. Ординацијата има договор со ФЗО за примарна стоматолошка заштита, па осигурениците можат да го изберат д-р Кирил Милановски за свој избран стоматолог. Кои услуги ги покрива Фондот, а кои се плаќаат приватно, и дали има партиципација, прашајте нѐ пред третманот. Тоа важи и ако ве интересира дали Фондот покрива коронка, мост или протеза.
Третмани: дали боли и колку трае
Дали боли поставувањето имплант?
Имплантот се поставува под локална анестезија, па за време на зафатот не се очекува болка, туку чувство на притисок. По зафатот вообичаени се благ оток и чувствителност, што најчесто се смируваат со обичен лек против болка. Повеќето луѓе се чувствуваат добро за околу една недела. Дали имплантот е добро решение за вас или е подобар мост или протеза, се одлучува по преглед и снимка. Дали и како може да се изведе кај нас, прашајте при првиот контакт.
Колку трае имплантот?
Од поставувањето до конечниот заб обично минуваат околу 3 до 9 месеци, бидејќи коската треба да срасне со имплантот. Ако прво е потребно надградување на коската, трае подолго. Во студиите, околу 93–96 % од имплантите се сѐ уште на место по 10 години, но тоа не значи дека секој имплант ќе трае толку. Воспаление околу имплантот (периимплантитис) може да доведе до губење коска, па и на самиот имплант. Ризикот го намалуваат секојдневното чистење, редовните контроли и непушењето.
Дали боли лекувањето на канали (вадење нерв)?
Лекувањето на канали се прави под локална анестезија, а повеќето луѓе велат дека личи на правење пломба. Болката најчесто ја предизвикува воспалениот нерв, а целта на третманот е токму да ја смири. Многу воспален заб понекогаш потешко се анестезира: ако сепак почувствувате болка, кажете ни, бидејќи може да се даде дополнителна анестезија. Неколку дена потоа забот може да биде чувствителен. Повеќе: Лекување на канали.
Дали е подобро забот да се извади отколку да се лекува?
Ако забот може да се поправи, обично е подобро да се зачува. Тоа е и мотото на ординацијата: „Save the tooth“ (да се спаси забот). По вадењето, празнината често бара мост, имплант или протеза, што значи повеќе посети и зафати. Сепак, некои заби не можат да се спасат, на пример кога коренот е напукнат или забот е премногу оштетен. Тогаш отворено зборуваме за вадењето и за тоа што следува. Прочитајте: Да се спаси забот.
Колку трае белата (композитна) пломба?
Многу бели пломби траат 10 и повеќе години, но тоа зависи од големината на пломбата, од тоа дали е на преден или на заден заб, од загризот и од ризикот за нов кариес. Во студиите, околу една од пет пломби на задните заби треба да се поправи или да се замени во рок од 10 години. За пломбите користиме нанохибриден композит 3M ESPE Filtek Z550. Повеќе: Бели пломби.
Треба ли да ги заменам старите пломби?
Не секогаш. Пломба што е цела, добро затвора и не прави проблеми обично може да остане. Пломбата се менува кога е скршена, истрошена, пропушта или под неа има кариес, а понекогаш е доволно само да се поправи. Секое непотребно менување одзема дел од здравиот заб. Тоа важи и за старите амалгамски (темни) пломби: институции како американските FDA и ADA не препорачуваат да се вадат исправни амалгамски пломби, освен ако имате алергија на нив. Повеќе: Замена на старите пломби.
Колку често треба да се чисти забен камен?
Тоа е индивидуално. Интервалот го одредува стоматологот на прегледот, според тоа колку брзо ви се создава камен и во каква состојба се непцата. Кај возрасните, прегледите може да бидат на секои 3 до 24 месеци. Пушачите и луѓето со дијабетес или со пародонтопатија обично треба да доаѓаат почесто. Забниот камен не може да се отстрани со четкање, но секојдневното четкање и чистење меѓу забите го успоруваат неговото создавање. Повеќе: Преглед и чистење забен камен.
Дали белењето ги оштетува забите?
Кога се прави по преглед кај стоматолог и според упатствата, најчест несакан ефект е привремена чувствителност на забите или иритација на непцата, што обично минува за неколку дена. Прекумерната употреба, како и средствата од салони или купени преку интернет, може да ги оштетат забите и непцата. Белењето не ја менува бојата на пломбите, коронките и фасетите. Ефектот не е траен: според NHS, може да трае околу 3 години, а кафето, чајот, црвеното вино и пушењето го скратуваат. Повеќе: Белење на заби.
Фасети (ламинати), бондинг или коронка (навлака): која е разликата?
Бондингот е композит што се додава на дел од забот за мали поправки, обично без брусење. Фасетата (ламинатот) е тенка обвивка од композит или керамика на предната страна на забот, за која често се избрусува малку емајл. Коронката (навлаката) го покрива целиот заб и се користи кога забот е многу оштетен. Избрусениот дел од забот не може да се врати, затоа прво се разгледуваат поштедните решенија. Повеќе: Фасети, бондинг или коронки.
Дали мора да се вадат умниците?
Не мора, ако не прават проблеми. Умниците што не болат и не предизвикуваат воспаление обично само се следат на редовните прегледи. Вадење се препорачува кога предизвикуваат болка, повторени воспаленија на непцето околу нив, кариес, циста или оштетување на соседниот заб. Одлуката се носи по преглед и снимка, откако ќе ги разгледаме можностите заедно. Повеќе: Вадење заби и умници.
Зошто ми крварат непцата при четкање?
Крварењето најчесто е ран знак за воспаление на непцата (гингивитис), предизвикано од наслаги околу забите. Не престанувајте да ги четкате тие места: четкајте нежно, но темелно, и чистете меѓу забите секој ден. Кај многу луѓе крварењето се намалува за неколку дена. Ако не престане, закажете преглед, бидејќи може да е знак за пародонтопатија, воспаление што ја зафаќа и коската околу забите. Повеќе: Крварење на непцата.
Удобност и страв од стоматолог
Се плашам од стоматолог. Што можам да направам?
Кажете ни уште при закажувањето или на почетокот на посетата. Пред секој чекор ќе ви објасниме што следува, а може да се договориме и за знак, на пример крената рака, кога сакате да застанеме. Првата посета може да биде само разговор и преглед, а за третманот одлучувате вие, откако ќе ги слушнете можностите. Што да очекувате, прочитајте во Вашата прва посета.
Дали третманот ќе боли?
Пред третманите што може да болат, забот и околината ги вкочануваме со локална анестезија. Убодот може накратко да се почувствува, а потоа обично се чувствуваат само притисок и вибрации. Ако за време на третманот почувствувате болка, кажете ни: може да се даде дополнителна анестезија. По некои третмани забот или непцето може да бидат чувствителни неколку дена.
Дали нудите седација или третман под општа анестезија?
Во ординацијата третманите се прават со стандардна локална анестезија. Ако мислите дека без седација не би можеле да се лекувате, кажете ни уште при закажувањето, за да разговараме кои можности постојат за вашиот случај. Општа анестезија за стоматолошки зафати обично се дава во болница.
Колку трае вкочанетоста по анестезијата и кога смеам да јадам?
Вкочанетоста од локалната анестезија обично трае околу 2 до 4 часа. Не јадете додека не помине, за да не го изгризете образот, усната или јазикот. По бела пломба можете да јадете штом ќе помине вкочанетоста, бидејќи композитот се стврднува уште во ординацијата, со посебна светлина. По вадење заб важат посебни упатства, кои ќе ги добиете пред да си заминете.
Бременост и здравствени состојби
Дали е безбедно вадење заб во бременост?
Ако е потребно, да. Американската стоматолошка асоцијација (ADA) наведува дека вадење заб, лекување на канали и пломби може безбедно да се направат во бременост, со локална анестезија. Одложувањето на потребен третман може да доведе до поголем проблем. Кажете ни дека сте бремени и во која недела сте, а лекот против болка договорете го и со вашиот гинеколог. Ако бременоста е ризична, некои зафати може да се одложат по совет на лекарот. Зафатите што не се неопходни може да се планираат за по породувањето.
Зошто крварат непцата во бременост?
Хормонските промени во бременоста го засилуваат воспалението на непцата, па тие полесно отекуваат и крварат. Ако имате крварење на непцата во бременост, не престанувајте да ги четкате: четкајте ги забите нежно, двапати на ден, со паста со флуор и чистете меѓу нив. Европската федерација за пародонтологија (EFP) препорачува преглед уште на почетокот на бременоста. Повеќе: Заби во бременост.
Дали се безбедни рендгенска снимка и анестезија во бременост?
Да. Според ADA, стоматолошките рендгенски снимки и локалната анестезија, вклучително и онаа со адреналин, се сметаат за безбедни во која било фаза од бременоста. Снимка се прави само кога е потребна за дијагноза. Кажете ни дека сте бремени, за да ги планираме третманот и посетите. Белењето на забите, пак, не се препорачува додека сте бремени или доите.
Пијам лекови за разредување на крвта. Што треба да знам?
Не прекинувајте ги и не менувајте ги лековите сами, освен ако тоа не ви го каже вашиот лекар или стоматолог. Кажете ни точно кој лек го земате, а ако земате варфарин, донесете ги последните резултати од INR. Вадење заб и други зафати често може да се направат без прекин на терапијата, со дополнителни мерки за запирање на крварењето. За болка по зафатот обично се советува парацетамол. Ибупрофен, диклофенак и аспирин како лек против болка избегнувајте ги, освен ако стоматологот или лекарот не каже поинаку.
Дијабетес, срцева болест или лекови за остеопороза: што да ви кажам?
Кажете ни за сите болести и лекови, вклучително и таблетите и инјекциите за коски, како и ако сте примале зрачење во пределот на главата или вратот. Дијабетесот и болестите на непцата се поврзани во двата правци, па редовните прегледи се особено важни. Ако имате вештачка срцева валвула или сте прележале ендокардитис, стоматологот заедно со вас ќе одлучи дали се потребни дополнителни мерки. Лековите за остеопороза не ги прекинувајте сами: ризикот од ретка компликација на вилицата се проценува посебно за секој пациент.
Деца и млечни заби
Дали во ординацијата примате деца?
Според Законот за здравствената заштита, стоматолошката заштита на децата до 14 години се дава во мрежата на здравствени установи. Затоа, за дете до 14 години не испраќајте барање преку страницата, туку јавете ни се по телефон: ќе ви кажеме дали и кога можеме да го примиме. Општи совети за родителите има во статијата Прв преглед и млечни заби.
Кога детето треба прв пат да оди на стоматолог?
Британската национална здравствена служба (NHS) советува детето да оди на стоматолог кога ќе му никнат првите млечни заби, а најдоцна пред да наполни една година. Со четкањето почнете штом ќе никне првиот заб: до 3 години со само трага (тенок слој) паста за заби со најмалку 1000 ppm флуор, а од 3 до 6 години со паста колку зрно грашок, со 1350–1500 ppm флуор. Деца без кариес може да користат и послаба детска паста, со најмалку 1000 ppm. На малото дете забите му ги четка родителот.
Колку заби има човекот?
Децата имаат 20 млечни заби. Тие почнуваат да никнуваат околу шестиот месец и постепено испаѓаат, приближно меѓу 6 и 12 години. Возрасните имаат до 32 трајни заби, вклучително и четирите умници. Умниците најчесто никнуваат меѓу 17 и 25 години, а некои луѓе воопшто ги немаат. Затоа многу возрасни имаат од 28 до 32 заби, што е сосема нормално.
Што да правам ако на детето му испадне или му се скрши заб при удар?
Избиен млечен заб не враќајте го, бидејќи може да го оштети трајниот заб под него, но одете на преглед. Трајниот заб фатете го за круната (белиот дел), а не за коренот. Ако е валкан, накратко исплакнете го во млеко или физиолошки раствор и обидете се да го вратите на место. Ако не оди, чувајте го во млеко и веднаш одете кај стоматолог, по можност во рок од еден час. Скршеното парче исто така чувајте го во млеко. Ако детето изгубило свест, повраќа или гледа двојно, одете веднаш во болница.
Може ли тинејџер да ги бели забите?
Не со професионални гелови за белење. Според правилата во Европската унија, средствата со повеќе од 0,1 % водород пероксид не се користат кај лица помлади од 18 години, а британската NHS не прави белење кај лица до 17 години. Средствата за белење од салони и од интернет може да ги оштетат забите и непцата. Ако тинејџерот е незадоволен од бојата на забите, прегледот може да покаже дали станува збор за дамки што се отстрануваат со професионално чистење.
Хигиена и безбедност
Како се стерилизираат инструментите?
Општите стандарди за контрола на инфекции, како оние на ADA и на американските Центри за контрола и превенција на болести (CDC), бараат неколку работи. Инструментите за повеќекратна употреба се чистат и се стерилизираат со топлина по секој пациент. Стерилизаторите редовно се проверуваат со биолошки тестови. Површините се чистат и се дезинфицираат, а персоналот носи ракавици и друга заштитна опрема. Слободно прашајте нѐ како ги подготвуваме инструментите.
Дали стоматолошките рендгенски снимки се опасни?
Дозата на зрачење е многу мала. Според ADA, неколку мали снимки на задните заби заедно носат околу 5 микросиверти, а панорамска снимка на целата уста околу 20 микросиверти. Снимка се прави само кога ќе помогне во дијагнозата, а не рутински на секоја посета. Ако сте бремени, кажете ни: потребните снимки и тогаш се сметаат за безбедни.
Дали белите (композитни) пломби се безбедни?
Според сегашните докази, да. Композитот долго се користи и за предните и за задните заби. Американската стоматолошка асоцијација (ADA) наведува дека бисфенол А (BPA) не е состојка на стоматолошките материјали и дека изложеноста од пломбите и од залевките на фисурите е исклучително мала, помала отколку при дишење на воздухот или држење фискална сметка. Ако имате позната алергија на некој материјал, кажете ни пред третманот.
Пациенти од странство
Колку посети ми се потребни ако живеам во странство?
Зависи од третманот. Преглед, чистење забен камен, пломби и белење најчесто може да се завршат за еден краток престој. Лекувањето на канали обично бара една до две посети, а коронката (навлаката) две посети, меѓу кои лабораторијата ја изработува, често за две до три недели. За имплант обично се потребни две доаѓања во размак од неколку месеци. Повеќе: Пациенти од странство.
На кој јазик ќе се разбереме?
Страницата е достапна на македонски, англиски, албански и турски јазик. Кои јазици ги зборуваат стоматологот и тимот, прашајте нѐ при првиот контакт по телефон или по е-пошта. Ако не сте сигурни дека ќе се разбереме, на прегледот може да дојдете со член на семејството или пријател што ќе ви помогне.
Може ли третманот да се заврши за време на летниот одмор?
Многу третмани може, ако се планираат однапред. Јавете ни се или пишете ни на dr.milanovski@gmail.com неколку недели пред да дојдете и закажете го прегледот на почетокот на престојот, за да остане време за следните посети. Имајте предвид дека и ординацијата се затвора за годишен одмор во летото. Датумите ги објавуваме на Facebook и Instagram, па проверете ги пред да го планирате патувањето.
Може ли однапред да ви испратам снимки и наоди?
Снимките и наодите од вашиот стоматолог донесете ги на прегледот. Дали и како може да ги испратите однапред, договорете се со нас по телефон, а преку формуларот на страницата не испраќајте здравствени податоци ниту слики од забите. Конечниот план и цената ги добивате дури по прегледот во ординацијата, бидејќи снимката не ја покажува целата состојба.
Како продолжува контролата кога ќе се вратам дома?
Побарајте копии од снимките и кратко писмено објаснување што е направено и со кои материјали, за да ги покажете на вашиот стоматолог таму. Редовните прегледи може да ги продолжите кај него. Некои проблеми се јавуваат дури по неколку недели или месеци, затоа пред да заминете договорете се како ќе нѐ контактирате ако нешто ве мачи. По хируршки зафат, стоматологот треба да потврди дека смеете да летате.