Белите пломби се прават од композит: смола со ситни стаклени или керамички честички, која се нанесува мека, се обликува и се стврднува со сино светло. Кој материјал ќе се користи зависи од големината и местото на оштетувањето и се договара по прегледот.
Бели пломби и бондинг: што можат да направат за вас
Го враќаат обликот на забот
Расипаното ткиво се отстранува, а забот се надоградува за да можете нормално да џвакате.
Нијанса блиска до природната
Бојата се усогласува со вашиот заб, за разлика од сребрената амалгамска пломба.
За предните и за задните заби
Композитот се користи за мали и средни пломби, но и за мали естетски поправки.
Бондингот на заби е мала естетска поправка на предните заби со истиот материјал, при која обично малку или воопшто не се отстранува глеѓ. Може да помогне кај окрнати рабови, мали празнини меѓу забите, заби што изгледаат пократки или нерамни и кај некои пребојувања. Резултатот зависи од почетната состојба на забите.
Дали белата пломба е вистинскиот избор за вас?
Обично е добар избор кога
- кариесот направил дупка што не може да се запре само со флуор и подобро чистење;
- забот е окрнат, малку напукнат или истрошен;
- старата пломба е скршена, истрошена или под неа има нов кариес.
Целите пломби што добро функционираат обично не се менуваат. Кога има смисла промена на стара пломба, прочитајте во статијата Замена на старите пломби.
Кога е подобро да почекате или да изберете друго решение
- Рани бели дамки без дупка се почетен кариес што често може да се запре со флуор, помалку шеќер и подобро чистење, а потоа се следи.
- Кога голем дел од забот недостасува, инлеј или онлеј (пломба изработена во лабораторија) или коронка (навлака) може подобро да го заштити.
- Кога кариесот стигнал до нервот и болката пулсира или трае долго по топло или ладно, потребно е лекување на канали (вадење нерв) или, понекогаш, вадење на забот.
- За поголема промена на обликот или бојата, подобро може да одговараат фасети (ламинати).
- Воспалени непца или нелекуван кариес се лекуваат пред естетскиот бондинг (лекување на непца).
Како се поставува бела пломба, чекор по чекор
- Преглед и план. Забот се прегледува и, по потреба, се прави рендгенска снимка за да се види длабочината на кариесот. Заедно ги разгледувате можностите.
- Анестезија, ако е потребна. Пред подлабока пломба, делот што се лекува се анестезира локално.
- Отстранување на кариесот. Се отстранува расипаното и ослабеното ткиво. Кај многу длабок кариес тоа може да се прави селективно, за да се заштити нервот.
- Подготовка на забот. Забот се држи сув, а потоа се нанесува адхезив, односно лепило за композитот.
- Поставување во слоеви. Композитот се нанесува во тенки слоеви, а секој слој се стврднува со сино светло.
- Обликување и полирање. Се проверува и, по потреба, се прилагодува загризот, а површината се полира.
Бондингот се одвива слично, со внимателен избор на нијанса, и обично трае околу 30 до 60 минути по заб.
Колку посети? Една пломба или бондинг најчесто се завршуваат во една посета, а повеќе заби може да се поделат на неколку термини. Инлеј и онлеј изработени во лабораторија обично бараат две посети.
Дали боли пломбирањето? Анестезија и удобност
Локалната анестезија го прави нечувствителен само делот што се лекува, а вие сте будни. Боцкањето кратко се чувствува, а потоа може да осетите топлина или трнење. Сериозните реакции се многу ретки.
Малите, плитки пломби, а најчесто и бондингот, може да се направат без анестезија. Тоа го одлучувате заедно со стоматологот.
Ако се плашите од стоматолог, кажете ни уште при закажувањето. Пред секој чекор ќе ви кажеме што следува, а можеме да договориме и знак со рака за пауза. Повеќе совети: Вашата прва посета.
По пломбирањето: опоравок и нега
- Може да јадете веднаш, бидејќи композитот е веќе стврднат. Почекајте анестезијата да помине за да не го изгризете образот или јазикот, и на почетокот џвакајте внимателно.
- Блага чувствителност на топло и ладно и болни непца се вообичаени и најчесто минуваат за една до две недели. Може да помогне лек против болки, како парацетамол или ибупрофен, според упатството.
- Ако загризот ви се чини висок или ве боли кога гризете, јавете се за мала корекција.
- Четкајте ги забите двапати дневно со паста со флуор и потоа само исплукнете, без плакнење. Чистете меѓу забите и јадете помалку слатко меѓу оброците.
- По бондинг, не гризете нокти и пенкала. Кафето, чајот, црвеното вино и пушењето со времето можат да го пребојат композитот.
- Доаѓајте на редовни прегледи, каде рабовите може да се исполираат или поправат.
Јавете ни се ако пломбата се скрши или ако болката пулсира или трае подолго по топло или ладно. При оток на лицето или вилицата, покачена температура или морници, побарајте помош без одлагање, а ако тешко дишете или голтате, повикајте Брза помош 194 или единствениот европски број 112, или одете во болница.
Повеќе за домашната нега: како правилно да ги четкате забите.
Ризици, ограничувања и алтернативи
Белите пломби се рутински третман, но имаат и ограничувања:
- Чувствителност по пломбирањето, најчесто привремена.
- Висок загриз или болка при гризење, што се решава со корекција.
- Воспаление на нервот по длабока пломба, кое може да бара лекување на канали или вадење на забот.
- Кршење, окрнување или пребојување на композитот, особено кај бондингот на предните заби.
- Нов кариес на рабовите, една од главните причини пломбите да се менуваат.
- Ограничен век. Ниедна пломба не трае засекогаш. Во истражување што го наведува Американската стоматолошка асоцијација (ADA), околу осум од десет бели пломби на задните заби сѐ уште биле во функција по 10 години.
Векот е пократок кај големи пломби, силен загриз или шкрипење, висок ризик од кариес и послаба хигиена, па превенцијата е дел од третманот.
Кои се другите можности?
| Можност | Кога се разгледува |
|---|---|
| Следење и флуор | Рани бели дамки без дупка |
| Поправка на пломбата | Оштетен е само дел од неа |
| Гласјономерен цемент | Привремена пломба или кога забот тешко се одржува сув |
| Амалгамска (сребрена) пломба | Каде што е дозволена и клинички оправдана |
| Инлеј, онлеј или коронка | Голема дупка или напукнат заб |
| Фасети | Поголеми естетски промени |
Колку чини пломбирање на заб и од што зависи цената?
Цената не е иста за секој заб. Таа зависи од:
- големината на пломбата и бројот на површини;
- местото на забот (преден или заден) и бројот на заби;
- материјалот и дали пломбата се прави директно или во лабораторија;
- потребата од рендгенска снимка, анестезија или отстранување стара пломба;
- кај бондингот, колку обликување и слоеви се потребни за нијансата.
По прегледот добивате писмен план со можностите и цената, пред да започне третманот. Општите информации се на страницата Ценовник.
Ординацијата има договор со Фондот за здравствено осигурување (ФЗО) за примарна стоматолошка заштита, па осигурениците можат да го изберат д-р Кирил Милановски за свој избран стоматолог.
Зошто кај Д-р Милановски?
„Save the tooth“ (да се спаси забот) е мотото на ординацијата: на прво место е зачувувањето на вашите природни заби. Навремената пломба е често едноставен начин тоа да се постигне.
- Во ординацијата се поставуваат бели пломби и на задните заби, се менуваат стари и истрошени пломби, се лекува кариес и се изработуваат композитни фасети (нанокомпозитни ламинати).
- За пломбите и за композитните фасети се користи нанохибридниот композит 3M ESPE Filtek Z550.
- Пред третманот, можностите ги разгледувате заедно со д-р Кирил Милановски, за да одлучите информирано.
- Ординацијата работи од 2015 година, на бул. Јане Сандански 96 во Аеродром.
Чести прашања за белите пломби
Која е разликата меѓу бела (композитна) и амалгамска пломба?
Белата пломба е во боја на забот и се лепи за него. Амалгамската е сребрена, издржлива и побрзо се поставува, а содржи жива врзана со други метали. Современите композити во многу случаи траат слично, иако кај големи пломби на задните заби и при висок ризик од кариес почесто попуштаат. Американската агенција FDA советува бремени жени, доилки, деца и луѓе со болести на бубрезите или нервниот систем или со алергија на жива да избегнуваат нов амалгам кога е можно.
Колку трае белата пломба?
Многу бели пломби траат 10 и повеќе години, но векот зависи од големината и местото на пломбата, загризот и хигиената. Бондингот обично бара дотерување или замена по 3 до 10 години.
Што е бондинг на заби и колку чини?
Тоа е мала естетска поправка на предните заби со композит: окрнат раб, мала празнина или нерамен облик. Цената зависи од бројот на заби и обемот на работа. За споредба со фасетите, прочитајте Фасети, бондинг или коронки: како да изберете?
Дали треба да ја сменам старата пломба?
Не, ако е цела, не ве мачи и немате алергија на нејзиниот материјал. Непотребното менување одзема здраво забно ткиво и може да го надразни нервот, а вадењето амалгам накратко ја зголемува изложеноста на пареа од жива. Замена има смисла кога пломбата е скршена, истрошена или под неа има кариес.
Може ли пломбирање во бременост?
Да. Според ADA, потребниот стоматолошки третман и локалната анестезија се сметаат за безбедни во секој период од бременоста, а одложувањето може да ги влоши проблемите. За бремени жени се препорачуваат материјали без жива, како композитот. Кажете ни дека сте бремени, а естетскиот бондинг може да почека по породувањето.
Ако ве мачи дупка во забот, окрнат заб или стара пломба, закажете преглед и заедно ќе ги разгледаме можностите за вашиот заб.
Извори
- Cleveland Clinic – Dental fillings
- Oral Health Foundation – White fillings
- American Dental Association – Materials for direct restorations
- Cleveland Clinic – Dental bonding
- FDI World Dental Federation – Minimally Invasive Intervention for Caries Management (policy statement, revised 2026)
- US FDA – Recommendations for certain high-risk groups regarding mercury-containing dental amalgam (2020)
- American Dental Association – Pregnancy (oral health topic)
- NHS – Local anaesthesia