Зошто се важни редовниот преглед и чистењето на забен камен
Стоматолошкиот преглед е основата на превенцијата: проблемите се откриваат додека се мали и полесно се лекуваат.
Што е забен камен?
На забите постојано се создава мек бактериски слој (плак). Ако не се исчисти, се стврднува во забен камен, кој не се отстранува со четкање, туку само со професионално чистење во ординација.
Рано откривање
Почетниот кариес и болестите на непцата често не болат. На прегледот може да се забележат рано, кога лекувањето обично е поедноставно.
Без забен камен и дамки
Се отстранува каменот, а полирањето ги отстранува површинските дамки, на пример од кафе, чај или цигари.
Грижа за непцата
Крварењето при четкање е знак на воспаление. Добивате насоки за нега дома, со која гингивитисот често се смирува за неколку дена.
Чистењето не ја заменува грижата дома. Според систематски преглед на Cochrane, кај возрасни што редовно одат на стоматолог, рутинското чистење на 6 или 12 месеци малку го намалува забниот камен, но речиси не влијае на воспалението на непцата.
Дали ви се потребни преглед и чистење на забен камен?
Прегледот има смисла за секого, и кога ништо не боли. Особено ќе ви користи ако:
- непцата ви крварат при четкање, што е еден од првите знаци на гингивитис (воспаление на непцата);
- гледате забен камен или дамки на забите;
- пушите: пушачите почесто добиваат пародонтопатија, а никотинот може да го прикрие крварењето;
- имате дијабетес, кој околу три пати го зголемува ризикот од пародонтопатија;
- сте бремени, бидејќи тогаш непцата полесно се воспалуваат;
- често ви се појавува кариес или долго не сте биле на преглед.
Кога е потребен друг пристап или поголема претпазливост
- Пародонтопатија. Ако на прегледот се открие пародонтопатија, на пример длабоки џебови меѓу забот и непцето, рутинското чистење не е доволно. Потребно е посебно лекување на непцата, со длабинско чистење под непцата.
- Срцеви заболувања. Ако имате вештачки срцев залисток или сте имале ендокардитис (инфекција на внатрешната обвивка на срцето), кажете ни однапред. Стоматологот заедно со вас ќе одлучи дали се потребни дополнителни мерки.
- Лекови. Кажете ни кои лекови ги земате, особено за разредување на крвта или за коските (на пример, за остеопороза).
Како изгледаат прегледот и чистењето, чекор по чекор
- Разговор. Ве прашуваме за здравјето, за лековите и дали нешто ве мачело од последната посета.
- Преглед на устата. Се прегледуваат забите, пломбите и навлаките (коронките), непцата и меките ткива во устата. Се проверува и длабочината на џебовите меѓу забите и непцата.
- Рендгенска снимка, само ако е потребна. На пример, за кариес меѓу задните заби. Не се прави рутински при секоја посета.
- Чистење на каменот. Каменот и наслагите се отстрануваат од забите до работ на непцата, со рачни инструменти или со ултразвучен апарат, кој вибрира и прска вода.
- Полирање. Со гумена чашка и паста се отстрануваат површинските дамки. Помазната површина задржува помалку плак.
- Совет и следна посета. Ви покажуваме што бара повеќе внимание и го договараме рокот за следната контрола. Ако е потребен третман, прво ги објаснуваме можностите и добивате писмен план.
Најчесто сѐ се завршува во една посета, а самото чистење обично трае од 30 до 60 минути. Ако има многу камен, може да трае подолго или да се подели на две посети.
Дали боли чистењето на забен камен?
Повеќето луѓе чистењето го доживуваат како удобно. Ако се користи ултразвучен апарат, ќе почувствувате вибрации и млаз вода. Може да слушнете и звук на стругање, што е нормално.
Кај чувствителни заби или воспалени непца на некои места може да биде непријатно. Кажете ни: можеме да застанеме, да продолжиме побавно или, ако е потребно, да ви дадеме локална анестезија.
Ако се плашите од забар, кажете ни уште при закажувањето. Секој чекор го објаснуваме однапред, а ако ви треба пауза, кажете или кренете рака. Прочитајте и што ве очекува на првата посета.
По чистењето: опоравок и нега дома
Опоравок не е потребен. Неколку дена забите може да бидат почувствителни, а непцата малку болни. Ако биле воспалени, лесно крварење ден-два е очекувано. По потреба помагаат парацетамол или ибупрофен, ако смеете да ги земате.
Ефектот од чистењето трае само ако продолжите со добра нега дома:
- Четкајте ги забите двапати дневно по најмалку две минути, со обична или електрична четка и паста со флуор.
- Еднаш дневно чистете меѓу забите со интердентални четкички, а со конец за заби таму каде што просторот е претесен за четкичка.
- Намалете ги слатките јадења и пијалаци.
- Ако пушите, откажувањето е, според Европската федерација за пародонтологија, можеби најважната мерка за здрави непца.
- Вода за уста со хлорхексидин користете само по совет од стоматолог и најмногу две недели, бидејќи може да ги обои забите.
Повеќе совети: Како правилно да ги четкате забите и да чистите меѓу нив.
Јавете ни се и пред контролата ако непцата подолго крварат или отекуваат, или ако заб се клати или боли. За силна забоболка или скршен заб прочитајте за термин истиот ден, во работното време и кога има слободен термин.
Ризици, ограничувања и алтернативи
Професионалното чистење е постапка со низок ризик. Чувствителноста и болните непца обично поминуваат за неколку дена. Добро е да знаете и:
- По отстранување на многу камен може да забележите поголеми простори меѓу забите или почувствителни вратови на забите. Каменот ги покривал тие места, а непцата може малку да се повлечат кога ќе се смири отокот.
- Во лабораториски студии ултразвукот и пескарењето малку ја загрубуваат површината на некои пломби, особено композитните.
Рутинско или длабинско чистење?
| Рутинско чистење | Длабинско чистење | |
|---|---|---|
| За кого | Здрави непца или гингивитис | Пародонтопатија |
| Што се чисти | Забите до работ на непцата | Корените во џебовите под непцата |
| Анестезија | Обично не е потребна | Локална |
| Траење | 30–60 минути, обично една посета | Околу 1–2 часа, во 1–2 посети |
Прегледот нема вистинска замена за рано откривање на промени што уште не болат; се прилагодува само колку често доаѓате.
Одложувањето носи ризик. Пародонтопатијата ја има околу 40 % од луѓето, често напредува без јасни знаци и е причина за околу 70 % од загубените заби кај возрасните. Повеќе за раните знаци на пародонтопатија.
Колку чини чистење на забен камен и од што зависи цената?
Цената зависи од:
- дали е прв преглед или редовна контрола;
- дали се потребни рендгенски снимки и колку;
- колку камен и дамки има;
- состојбата на непцата, бидејќи длабинското чистење се планира посебно;
- дополнителни превентивни постапки, ако се препорачани.
Точната цена ја дознавате по прегледот, пред да почне чистењето. Ако откриеме нешто што треба да се лекува, на пример кариес што бара бела (композитна) пломба, прво добивате писмен план со цена. Повеќе во ценовникот.
Ако сте осигуреник на Фондот за здравствено осигурување (ФЗО) и д-р Кирил Милановски ви е избран стоматолог, прашајте нѐ кои услуги од прегледот и чистењето ги покрива Фондот.
Зошто преглед и чистење кај Д-р Милановски
„Save the tooth“ (да се спаси забот) е мотото на нашата ординација: на прво место е зачувувањето на природните заби. Редовниот преглед е првиот чекор, бидејќи навреме откриениот проблем често бара помала интервенција. Повеќе: Да се спаси забот.
- Пред секој третман ги објаснуваме наодите и можностите, а планот го добивате писмено.
- Ординацијата има договор со ФЗО за примарна стоматолошка заштита. Осигурениците можат да го изберат д-р Кирил Милановски за свој избран стоматолог.
- Ординацијата постои од 2015 година. Се наоѓа во Аеродром, на бул. Јане Сандански 96, во близина на ТЦ Бисер.
- Оцена 5,0 на Google (40 рецензии, октомври 2026).
Чести прашања за чистење на забен камен
Колку чини чистење на забен камен?
Зависи од тоа дали е прв преглед или контрола, дали се потребни снимки и колку камен има. Цената ја дознавате по прегледот. Повеќе во ценовникот.
Колку често треба да се чисти забниот камен?
Нема ист рок за сите: зависи од тоа колку брзо ви се создава камен и од состојбата на непцата. Според британските препораки, контролите кај возрасните се на 3 месеци до 2 години, а Европската федерација за пародонтологија советува преглед барем еднаш годишно. По лекување на пародонтопатија контролите обично се на 3 до 6 месеци.
Може ли забен камен да се исчисти дома?
Не. Стврднатиот камен се отстранува само во ординација, а не со четка, паста или домашни рецепти. Не обидувајте се да го гребете сами, за да не ги повредите непцата. Дома го спречувате создавањето нов камен со редовно четкање и чистење меѓу забите.
Што е пескарење на заби?
Пескарењето (air polishing) е чистење со млаз од воздух, вода и многу фин прав. Служи за отстранување на меките наслаги и дамките, но не го заменува отстранувањето на тврдиот забен камен. Понежните прашоци, како глицин и еритритол, помалку ја загрубуваат површината на пломбите.
Дали чистењето ги избелува забите?
Чистењето ги отстранува каменот и површинските дамки, па забите може да изгледаат посветли. Природната боја на забите, сепак, не се менува. За тоа постои посебен третман, белење на заби.
Дали може преглед и чистење во бременост?
Да. Според Американската стоматолошка асоцијација, стоматолошката нега, вклучително и локалната анестезија, е безбедна во секоја фаза од бременоста. Европската федерација за пародонтологија советува посета рано во бременоста, кога непцата полесно се воспалуваат. Повеќе: Заби во бременост.
Ако е време за контрола или ви крварат непцата, закажете термин или јавете ни се. Работиме од понеделник до петок, 11:00–19:00, со закажување.
Извори
- NHS – How often should I have a dental check-up?
- Cleveland Clinic – Dental cleaning (dental check-up)
- Cleveland Clinic – Dental deep cleaning (scaling and root planing)
- Cochrane – Lamont T et al. 2018, Routine scale and polish for periodontal health in adults (CD004625)
- European Federation of Periodontology – Gum disease FAQs
- European Federation of Periodontology – Gum disease prevention
- American Dental Association – Pregnancy (oral health topic)
- Esati J et al. 2025, Adverse effects of ultrasonic instrumentation and air polishing on dental restorations: a systematic review of laboratory studies, J Esthet Restor Dent 37(6):1372–1383 (PMID 39908196)