Заби во бременост: што е безбедно, а што може да почека

Грижата за заби во бременост се смета за безбедна и е важна. Прегледот, чистењето на забен камен, пломбите, вадењето нерв (лекувањето на канали) и, кога е потребно, вадењето заб може да се направат во која било фаза од бременоста, со локална анестезија, наведува Американската стоматолошка асоцијација (ADA). Многу бремени жени го одложуваат одењето кај забар од страв за бебето, но одложувањето на потребниот третман може да доведе до посложени проблеми.

Заби во бременост: што е безбедно кај стоматолог

Според ADA, состојбите што бараат брзо лекување, како воспалени непца или воспален нерв во забот, може да се лекуваат во кој било месец.

Локална анестезија

Локалната анестезија го вкочанува само делот од устата што се лекува, за да не чувствувате болка за време на зафатот. Според ADA, во бременост може да се користат и локални анестетици со адреналин, на пример лидокаин.

Во едно истражување што го наведува ADA, меѓу бремените жени што примиле и што не примиле анестезија при стоматолошки зафат немало разлика во бројот на спонтани абортуси, вродени аномалии и предвремени породувања, ниту во тежината на бебињата (ADA MouthHealthy). Затоа нема причина да трпите болка при лекувањето.

Рендгенска снимка на заб

Стоматолошките рендгенски снимки се сметаат за безбедни во која било фаза од бременоста. Дозата на зрачење е многу мала, а зракот се насочува само кон делот што се снима (ADA MouthHealthy).

ADA веќе не препорачува рутинска заштитна престилка за стомакот или за вратот при стоматолошка снимка (ADA).

Лекови против болка и антибиотици

Лекот против болка договорете го со стоматологот, а по потреба и со гинекологот. Според NHS, парацетамолот обично е прв избор во бременост, а ибупрофенот треба да се избегнува, освен ако не ви го препорача лекар или фармацевт (NHS).

Ако е потребен антибиотик, стоматологот избира таков што се смета за безбеден во бременост, на пример амоксицилин или пеницилин (ADA). Не земајте антибиотик на своја рака.

Крварење на непца во бременост: зошто се случува

Хормоните во бременоста ги прават непцата почувствителни на плакот, лепливиот слој бактерии што се собира на забите (Oral Health Foundation). Непцата стануваат црвени, отечени и крварат при четкање. Ова се нарекува гингивитис во бременост и е честа појава.

Крварењето не е причина да престанете да четкате. Ако плакот остане на забите, воспалението може да се засили. Четкајте нежно, но темелно, и секој ден чистете меѓу забите. Стоматологот може да ви препорача и почесто чистење на забен камен додека сте бремени (ADA MouthHealthy).

Кај некои жени на непцето се појавува мал црвен израсток што лесно крвари, најчесто во вториот триместар. Тоа не е рак и обично исчезнува по породувањето. Ако крвари, расте или ви пречи при јадење, покажете го на стоматолог.

Истражувањата не пријавиле штетни ефекти од лекувањето на непцата во бременост. Дали тоа лекување влијае на времето на породувањето или на тежината на бебето, сѐ уште не е јасно (Cochrane).

Повеќе: Крварење на непцата: рани знаци на пародонтопатија и Лекување на непца и пародонтопатија.

Мачнина и повраќање: како да ја заштитите глеѓта

При повраќање во устата доаѓа желудечна киселина. Таа ја ослабува глеѓта, тврдата надворешна обвивка на забот, и може да предизвика осетливи заби (Oral Health Foundation). Неколку едноставни навики помагаат:

• По повраќање исплакнете ја устата со вода или со течност за плакнење уста со флуор. ADA предлага и раствор од една лажичка сода бикарбона во чаша вода.
• Потоа почекајте најмалку 30 минути пред да ги четкате забите.
• Четкајте двапати на ден по 2 минути, со паста што содржи флуор. Исплукнете ја пастата, но не плакнете со вода.
• Ако ви се гади при четкање, пробајте со четка со помала глава и четкајте полека.
• Ако јадете почесто поради мачнината, намалете ги слатките грицки и засладените пијалаци. Почестото грицкање им дава повеќе храна на бактериите што предизвикуваат кариес (ADA MouthHealthy).
• Пијте вода во текот на денот. Кај некои жени во бременоста има помалку плунка, а сувата уста го зголемува ризикот од кариес.

Повеќе за секојдневната нега: Како правилно да ги четкате забите и да чистите меѓу нив.

Што може да почека до по породувањето

Може да почекаат третманите што се прават по избор, а не од потреба:

• Белење на заби. NHS не го препорачува додека сте бремени или доите (NHS). Повеќе: Белење на заби: што делува и што е безбедно.
• Естетски третмани на здрави заби, како композитни фасети (ламинати) или бондинг само за подобар изглед.
• Замена на стари амалгамски пломби што се цели. FDA советува неоштетените амалгамски пломби да не се вадат без медицинска причина, а во бременост, кога е можно, за нова пломба да не се користи амалгам (FDA). Белите (композитни) пломби не содржат жива.
• Вадење умник што не прави проблеми. Таквите умници често и не се вадат, туку се следат на прегледите. И другите поголеми планирани зафати може да почекаат.

Кај ризична бременост, гинекологот или стоматологот може да препорачаат и некои други третмани да почекаат.

Не одложувајте го лекувањето ако имате забоболка, оток, кариес, скршен заб, испадната пломба или воспалени непца. Мотото на ординацијата е „Save the tooth“ (да се спаси забот): и во бременост целта е забот навреме да се излечи и да се зачува.

Кога да закажете преглед во бременост

Добро е да дојдете на преглед уште на почетокот на бременоста, како што препорачува Европската федерација за пародонтологија (EFP). Кажете ни веднаш ако сте бремени или мислите дека можеби сте, како и во која недела сте (ADA MouthHealthy).

Нема „забранет“ месец за правење заби во бременост. Сепак, посетите договорете ги според тоа како се чувствувате. Во првите месеци многу жени имаат мачнина, а во последните недели може да е непријатно долго да се лежи на грб. Кажете ни ако ви треба пауза или поисправена положба на столот.

На прегледот понесете:

• список на лековите, витамините и додатоците што ги земате
• очекуваниот датум на породување
• наод или совет од гинекологот, ако бременоста е ризична
• документ за здравствено осигурување, ако сте осигуреник на Фондот за здравствено осигурување (ФЗО)

Повеќе: Вашата прва посета. Ако сте осигуреник на ФЗО, можете да го изберете д-р Кирил Милановски за свој избран стоматолог.

Кога да одите на стоматолог без одложување

Јавете се и побарајте термин што поскоро ако:

• ве боли заб или болката се враќа
• имате оток на непцето или на лицето, гној или непријатен вкус во устата
• непцата се многу болни и отечени, или крварат и покрај нежното и редовно четкање
• израстокот на непцето крвари, расте или ви пречи при јадење
• ви се скршил заб или ви испаднала пломба
• некој заб почнал да се клати

Во работното време (од понеделник до петок, 11:00–19:00) за забоболка или скршен заб се трудиме да ве примиме истиот ден, кога има слободен термин. Повеќе: Забоболка и скршен заб: термин истиот ден и Забоболка: што да правите додека не стигнете до стоматолог.

Чести прашања за забите во бременост

Бременоста е добар повод за преглед, а не причина да се одложи. Закажете термин и кажете ни во која недела сте, за да ја испланираме посетата според вас.