Hamilelikte diş tedavisi: ne güvenli, ne bekleyebilir?

Hamilelikte dişçiye gidilir mi? Evet, hamilelikte diş tedavisi güvenli kabul edilir ve önemlidir. Amerikan Diş Hekimleri Birliğine (ADA) göre muayene, diş taşı temizliği, dolgu, kanal tedavisi ve gerektiğinde diş çekimi, lokal anesteziyle gebeliğin her döneminde yapılabilir (ADA). Pek çok anne adayı, bebeğe zarar gelmesinden korktuğu için dişçiye gitmeyi erteler; oysa gereken tedavinin ertelenmesi daha karmaşık sorunlara yol açabilir.

Hamilelikte diş tedavisi: hangi işlemler güvenli kabul edilir?

ADA’ya göre ertelenmemesi gereken sorunlar, örneğin iltihaplı diş etleri ya da diş sinirindeki iltihap, gebeliğin hangi ayında olursanız olun tedavi edilebilir.

Lokal anestezi: hamilelikte diş uyuşturma güvenli mi?

Lokal anestezi yalnızca ağzınızın tedavi edilen bölgesini uyuşturur; amaç, işlem sırasında ağrı hissetmemenizdir. ADA’ya göre hamilelikte adrenalin içeren lokal anestezikler de kullanılabilir (örneğin adrenalinli lidokain).

ADA’nın aktardığı bir araştırmada, diş tedavisi sırasında anestezi uygulanan ve uygulanmayan hamile kadınlar arasında düşük yapma, doğumsal anomali ve erken doğum sıklığı bakımından fark görülmedi; bebeklerin doğum ağırlığı da farklı değildi (ADA MouthHealthy). Bu yüzden tedavi sırasında ağrıya katlanmanız için bir neden yok.

Diş röntgeni hamilelikte çekilir mi?

Diş röntgenleri gebeliğin her döneminde güvenli kabul edilir. Radyasyon dozu çok düşüktür ve ışın yalnızca görüntülenen bölgeye yönlendirilir (ADA MouthHealthy).

ADA artık diş röntgeni çekilirken karın için koruyucu önlüğün ya da boyun için tiroit koruyucusunun rutin olarak kullanılmasını önermiyor (ADA).

Ağrı kesici ve antibiyotik: hangileri kullanılabilir?

Ağrı kesiciyi diş hekiminizle, gerekirse kadın doğum doktorunuzla birlikte belirleyin. Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) bilgilerine göre hamilelikte genellikle ilk tercih parasetamoldür; ibuprofen ise bir doktor ya da eczacı önermedikçe kullanılmamalıdır (NHS).

Antibiyotik gerekirse diş hekiminiz hamilelikte güvenli kabul edilen bir ilaç seçer, örneğin amoksisilin ya da penisilin (ADA). Kendi kendinize antibiyotik kullanmayın.

Hamilelikte diş eti kanaması neden olur?

Gebelik hormonları diş etlerini, dişlerde biriken yapışkan bakteri tabakası olan plağa karşı daha hassas hâle getirir (Oral Health Foundation). Diş etleri kızarır, şişer ve fırçalarken kanar. Buna gebelik gingivitisi (gebelikte görülen diş eti iltihabı) denir; sık rastlanan bir durumdur.

Kanama, fırçalamayı bırakmanız için bir neden değildir. Plak dişlerde kalırsa iltihap artabilir. Dişlerinizi nazikçe ama iyice fırçalayın ve diş aralarını her gün temizleyin. Diş hekiminiz hamilelik boyunca diş taşı temizliğini daha sık yaptırmanızı da önerebilir (ADA MouthHealthy).

Bazı kadınlarda diş etinde kolayca kanayan küçük, kırmızı bir kabarıklık oluşur; en sık gebeliğin ikinci üç aylık döneminde (ikinci trimester) görülür. Adı “gebelik tümörü” olsa da kanser değildir ve genellikle doğumdan sonra kaybolur. Kanıyorsa, büyüyorsa ya da yemek yerken rahatsız ediyorsa diş hekiminize gösterin.

Araştırmalarda hamilelikte yapılan diş eti tedavisinin zararlı bir etkisi bildirilmemiştir. Bu tedavinin doğum zamanını ya da bebeğin doğum ağırlığını etkileyip etkilemediği ise henüz net değildir (Cochrane).

Daha fazlası: Diş eti kanaması neden olur, ne zaman diş hekimine gitmeli? ve Diş eti tedavisi.

Bulantı ve kusma: diş minenizi nasıl korursunuz?

Kusma sırasında ağza mide asidi gelir. Bu asit, dişin sert dış tabakası olan mineyi zayıflatır ve dişlerde hassasiyete yol açabilir (Oral Health Foundation). Birkaç basit alışkanlık mineyi korumaya yardımcı olur:

• Kustuktan sonra ağzınızı suyla ya da florürlü bir ağız gargarasıyla çalkalayın. ADA, bir su bardağı suya bir çay kaşığı karbonat karıştırarak çalkalamayı da öneriyor.
• Kustuktan sonra dişlerinizi fırçalamak için en az 30 dakika bekleyin.
• Dişlerinizi günde iki kez, ikişer dakika florürlü diş macunuyla fırçalayın. Macunu tükürün ama ağzınızı suyla çalkalamayın.
• Diş fırçalarken mide bulantısı yaşıyorsanız küçük başlı bir fırça deneyin ve yavaş fırçalayın.
• Bulantı yüzünden daha sık bir şeyler atıştırıyorsanız tatlı atıştırmalıkları ve şekerli içecekleri azaltın. Sık atıştırmak, çürüğe yol açan bakterilere daha fazla besin sağlar (ADA MouthHealthy).
• Gün boyunca su içmeye özen gösterin. Bazı kadınlarda hamilelikte tükürük azalır; ağız kuruluğu da çürük riskini artırır.

Günlük bakım hakkında daha fazlası: Doğru diş fırçalama ve diş ipi kullanımı.

Hangi tedaviler doğumdan sonraya bırakılabilir?

Zorunlu olduğu için değil, isteğe bağlı olarak yapılan işlemler bekleyebilir:

• Diş beyazlatma. NHS bunu hamilelikte ve emzirme döneminde önermiyor (NHS). Daha fazlası: Diş beyazlatma zararlı mı, ne kadar kalıcı?
• Sağlıklı dişlerde yalnızca görünüm için yapılan estetik işlemler, örneğin kompozit lamine ya da bonding.
• Sağlam durumdaki eski amalgam (gümüş renkli) dolguların sökülüp değiştirilmesi. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), hasar görmemiş amalgam dolguların tıbbi bir gerekçe olmadan sökülmemesini, hamilelikte ise mümkün olduğunda yeni dolgu için amalgam kullanılmamasını öneriyor (FDA). Estetik (kompozit) diş dolguları cıva içermez.
• Sorun çıkarmayan yirmilik dişlerin çekimi. Bu tür yirmilik dişler çoğu zaman hiç çekilmez, kontrollerde izlenir. Planlanmış diğer büyük işlemler de bekleyebilir.

Riskli gebelikte kadın doğum doktorunuz ya da diş hekiminiz bazı başka tedavilerin de ertelenmesini önerebilir.

Diş ağrısı, şişlik, çürük, kırık diş, düşmüş dolgu ya da diş eti iltihabı varsa tedaviyi ertelemeyin. Muayenehanemizin mottosu “Save the tooth” (“Dişi kurtar”). Hamilelikte de amaç, dişi zamanında tedavi edip korumaktır.

Hamilelikte dişçiye ne zaman gidilir?

Avrupa Periodontoloji Federasyonunun (EFP) önerdiği gibi, gebeliğin başında diş muayenesine gelmeniz iyi olur (EFP). Hamileyseniz ya da hamile olabileceğinizi düşünüyorsanız bunu bize hemen söyleyin; kaçıncı haftada olduğunuzu da belirtin (ADA MouthHealthy).

Hamilelikte diş tedavisi için “yasak” bir ay ya da hafta yoktur. Yine de randevularınızı kendinizi nasıl hissettiğinize göre planlayın.

İlk aylarda birçok kadın bulantı yaşar, son haftalarda ise uzun süre sırtüstü yatmak rahatsız edici olabilir. Ara vermeniz ya da koltuğun daha dik bir konuma getirilmesi gerekirse bize söyleyin.

Muayeneye gelirken şu bilgileri ve belgeleri yanınıza alın:

• kullandığınız ilaçların, vitaminlerin ve besin takviyelerinin listesi
• tahmini doğum tarihiniz
• gebeliğiniz riskliyse kadın doğum doktorunuzun raporu ya da önerileri
• Sağlık Sigortası Fonu (FZO) sigortalısıysanız sağlık sigortası belgeniz

Daha fazlası: İlk diş muayeneniz. FZO sigortalısıysanız Dr. Kiril Milanovski’yi seçilmiş diş hekiminiz (izbran stomatolog) olarak belirleyebilirsiniz.

Ne zaman beklemeden diş hekimine gitmelisiniz?

Şu durumlarda bizi arayın ve en kısa zamanda randevu isteyin:

• dişiniz ağrıyorsa ya da ağrı geçip tekrar başlıyorsa
• diş etinizde ya da yüzünüzde şişlik, iltihaplı akıntı (irin) ya da ağzınızda kötü bir tat varsa
• diş etleriniz çok ağrılı ve şişkinse ya da nazik ve düzenli fırçalamaya rağmen kanıyorsa
• diş etindeki kabarıklık kanıyor, büyüyor ya da yemek yerken rahatsız ediyorsa
• bir dişiniz kırıldıysa ya da dolgunuz düştüyse
• bir dişiniz sallanmaya başladıysa

Çalışma saatlerimizde (pazartesiden cumaya 11.00–19.00) diş ağrısı ya da kırık diş için uygun bir randevu saati olduğunda sizi aynı gün muayene etmeye çalışırız. Daha fazlası: Diş ağrısı ve kırık diş: aynı gün randevu ve Diş ağrısına ne iyi gelir? Dişçiye gidene kadar yapılacaklar.

Hamilelikte diş tedavisi hakkında sık sorulan sorular

Hamilelik, diş muayenesini ertelemek için bir neden değil, muayeneye gelmek için iyi bir fırsattır. Randevu alın ve kaçıncı haftada olduğunuzu bize söyleyin; ziyaretinizi size göre planlayalım.