Eski dolgu değişimi: ne zaman gerekir, ne zaman gerekmez?

Pek çok dolgu uzun yıllar dayanır; her değişimde ise dişten biraz daha sağlıklı doku alınır. Bu yüzden eski dolgu değişimi kararı, dolgunun yaşına ya da rengine göre değil, muayenede görülen durumuna göre verilir.

Eski dolgu değişimi hangi durumlarda gerekir?

Dolgular çoğunlukla iki şekilde bozulur: Ya malzeme kırılır ya da dolgunun kenarlarında yeni bir çürük başlar (ADA). Diş hekimi genellikle şu durumlarda değişim önerir:

• Dolgu kırılmış ya da çatlamışsa veya bir parçası kopmuşsa.
• Dolguyla diş arasında aralık oluşmuşsa ve bu aralığa yemek takılıyorsa.
• Dolgunun altında ya da kenarında yeni çürük varsa. Bu çürük bazen yalnızca röntgende görülür.
• Dolgu aşınmışsa ve dişin şeklini ya da komşu dişle temasını artık koruyamıyorsa.
• Büyük, eski bir dolgunun çevresinde diş çatlamışsa.

Eski dolguyu değiştirmek ne zaman sizin tercihinizdir?

Dolgu sağlamsa ama görünüşünü beğenmiyorsanız, örneğin ön dişinizdeki beyaz dolgunun rengi zamanla koyulaştıysa, değişim tıbbi bir gereklilik değil, estetik bir tercihtir. Seçenekleri ve değişim sırasında ne kadar sağlıklı doku kaybedilebileceğini diş hekiminizle konuşun (Oral Health Foundation). Daha kapsamlı estetik değişiklikler düşünüyorsanız Lamine mi, bonding mi, zirkonyum mu? Doğru seçim nasıl yapılır yazımızı okuyabilirsiniz.

Eski dolgu ne zaman yerinde kalmalı?

Eski dolgu sağlamsa, kenarlarında aralık yoksa ve dişiniz ağrımıyorsa, düzenli kontrollerde izlenmesi genellikle yeterlidir.

Her değişimde eski dolgu sökülür ve onunla birlikte genellikle biraz sağlıklı diş dokusu da kaldırılır. Dolgu boşluğu büyür, diş zayıflar. Dişin gereksiz yere yeniden oyulması diş sinirini de tahriş edebilir (Oral Health Foundation).

Bu yaklaşım, Dr. Milanovski diş muayenehanesinin mottosuyla da örtüşür: “Save the tooth” (“Dişi kurtar”). Öncelik doğal dişi korumaktır.

Dolguyu tamamen değiştirmek yerine onarmak

Dolgunun yalnızca küçük bir bölümü hasar gördüyse, örneğin kenarından bir parça kırıldıysa, bazen bütün dolguyu sökmeden o bölümü yeni kompozitle tamamlamak yeterli olabilir.

Dünya Diş Hekimleri Federasyonuna (FDI) göre bilimsel kanıtlar, klinik açıdan uygun olduğunda hasarlı dolguların değiştirilmek yerine onarılmasını destekler (FDI). Onarım dişin daha büyük bir bölümünü korur, ancak her zaman mümkün değildir: Dolgunun altındaki çürük daha genişse ya da dolgu oynuyorsa, dolgunun tamamen değiştirilmesi gerekir.

Amalgam (gümüş) dolgular sökülmeli mi?

Amalgam, cıvanın gümüş, kalay ve bakırla birleştirilmesiyle elde edilen gümüş renkli bir dolgu malzemesidir. Halk arasında amalgam dolgulara “metal dolgu” ya da “siyah dolgu” da denir.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ile İngiltere merkezli Oral Health Foundation (Ağız Sağlığı Vakfı) bu konuda aynı görüştedir: İyi durumdaki sağlam bir amalgam dolgu, sırf içindeki cıva nedeniyle sökülmemelidir. Dolgunun sökülmesi, cıva buharına maruz kalmayı geçici olarak artırır ve sağlıklı diş dokusu kaybına da yol açar (FDA).

FDA’ya göre düşük düzeydeki cıva buharı genel olarak çoğu insan için zararlı değildir. Kurum yine de bazı grupların mümkün olduğunda yeni amalgam dolgu yaptırmaktan kaçınmasını önerir:

• hamile olan ya da hamilelik planlayan kadınlar ve emziren anneler
• çocuklar, özellikle 6 yaşından küçükler
• sinir sistemi hastalığı (örneğin multipl skleroz) olan ya da böbrek fonksiyonu azalmış kişiler
• cıvaya ya da amalgamın diğer bileşenlerine alerjisi olanlar

FDA bu kişiler için kompozit dolgu ya da cam iyonomer siman gibi cıva içermeyen malzemeleri önerir. Oral Health Foundation ise amalgamın genel nüfus için önemli bir risk oluşturmadığı görüşündedir. Vakıf, mevcut bir dolgunun yalnızca tanısı konmuş bir alerji ya da açık bir klinik gereklilik varsa değiştirilmesini önerir (Oral Health Foundation).

Avrupa Birliğinde 1 Ocak 2025’ten bu yana amalgam, diş hekimi hastanın tedavisi için kesinlikle gerekli görmedikçe kullanılamaz (Avrupa Parlamentosu). Bu kural yeni dolgular için geçerlidir; mevcut dolguların sökülmesini şart koşmaz. Kuzey Makedonya ise Avrupa Birliği üyesi değildir.

Eski dolgunun yerine ne yapılabilir?

Seçim, dişin ne kadarının sağlam kaldığına, ağızdaki yerine ve ne kadar güçlü ısırdığınıza bağlıdır. Malzemeye diş hekiminizle birlikte karar verirsiniz.

Beyaz (kompozit) dolgu, yaygın adıyla estetik dolgu, dişe yapıştırılır ve rengi dişlerinizin tonuna yakın seçilir. Bu dolgular eskiden amalgam dolgulardan daha kısa ömürlüydü; günümüzdeki malzemeler ise çok daha sağlamdır ve birçok durumda amalgamla yaklaşık aynı süre dayanır (Oral Health Foundation). Yine de arka dişlerdeki büyük dolgularda ve çürük riski yüksek olduğunda daha sık bozulurlar (ADA). Ayrıntılar için: Estetik diş dolgusu ve kompozit bonding.

İnley ve onley, ağız dışında hazırlanan ve genellikle iki seansta yerleştirilen dolgulardır. Normal bir dolgu için fazla büyük olan boşluklarda, henüz diş kaplama (kron) gerekmediğinde kullanılır.

Çürük sinire ulaşmışsa önce kanal tedavisi (sinir alma) gerekir. Bazı durumlarda ise diş kurtarılamaz.

Dolgu değişimi adım adım nasıl yapılır?

1. Muayene ve röntgen. Dolgu ve kenarları kontrol edilir; gerekirse röntgen de çekilir.
2. Gerekirse lokal anestezi. Tedavi edilecek bölge uyuşturulur, siz ise uyanık kalırsınız.
3. Eski dolgunun sökülmesi ve çürüğün temizlenmesi. Yalnızca gerekli olan kısım kaldırılır. Derin çürüklerde siniri korumak için çürük seçici olarak temizlenir.
4. Dişin hazırlanması. Diş kuru tutulur ve yeni dolgunun tutunması için diş yüzeyine yapıştırıcı (adeziv) sürülür.
5. Yeni dolgunun katman katman yapılması. Kompozit ince katmanlar hâlinde yerleştirilir ve her katman mavi bir ışıkla sertleştirilir.
6. Kapanış (ısırma) kontrolü ve cila. Dişlerinizin birbirine nasıl değdiği kontrol edilir, ardından dolgu cilalanır.

Tek bir dolgu genellikle tek seansta değiştirilir; birden fazla dolgu ise birkaç randevuya yayılır. Dr. Milanovski diş muayenehanesinde beyaz dolgular için 3M ESPE Filtek Z550 nanohibrit kompozit kullanılır.

Dolgu değiştirildikten sonra sizi neler bekler?

Anestezinin etkisi geçene kadar bir şey yemeyin; yanağınızı ya da dilinizi farkında olmadan ısırabilirsiniz. Sıcağa ve soğuğa karşı hafif bir hassasiyet sık görülür ve genellikle bir ile iki hafta içinde geçer. Kullanma talimatına uygun şekilde alınan parasetamol ya da ibuprofen rahatlatabilir.

Dişlerinizi kapattığınızda yeni dolgu yüksek geliyorsa küçük bir düzeltme için diş hekiminizi arayın. Derin bir dolgudan sonra diş siniri zaman zaman iltihaplanabilir. Bu durumda kanal tedavisi, bazen de dişin çekilmesi gerekebilir (Cleveland Clinic).

Dolgu değişimi fiyatı neye göre belirlenir?

Fiyatı belirleyen başlıca etkenler şunlardır: dolgunun büyüklüğü ve kaç yüzeyi kapsadığı, dişin yeri, kullanılan malzeme, röntgen ya da anestezi gerekip gerekmediği ve tedavi edilecek diş sayısı. Muayeneden sonra, tedaviye başlamadan önce seçenekleri ve fiyatı içeren yazılı bir plan alırsınız. Ayrıntılar için: Fiyatlar.

Muayenehanemiz, Kuzey Makedonya’daki Sağlık Sigortası Fonu (FZO) ile anlaşmalıdır. FZO’da sigortalıysanız Dr. Kiril Milanovski’yi seçilmiş diş hekiminiz (izbran stomatolog) olarak belirleyebilirsiniz.

Yeni dolgu ne kadar dayanır, nasıl korunur?

Hiçbir dolgu sonsuza kadar dayanmaz. Amerikan Diş Hekimleri Birliğinin (ADA) aktardığı bir araştırmada, arka dişlere yapılan beyaz dolguların yaklaşık onda sekizi 10 yıl sonra hâlâ işlevini sürdürüyordu (ADA). Bir dolgunun ne kadar dayanacağı ise şunlara bağlıdır: büyüklüğü ve yeri, dişlerinizin kapanışı ve çiğneme alışkanlıklarınız, çürük riskiniz ve dişlerinize ne kadar iyi baktığınız (Oral Health Foundation).

• Dişlerinizi günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalayın ve diş aralarınızı da temizleyin.
• Tatlıları ve şekerli içecekleri gün boyunca ara ara tüketmek yerine öğünlerle birlikte alın.
• Tırnak yemeyin, kalem ısırmayın ve paketleri dişlerinizle açmayın.
• Dişlerinizi sıkıyor ya da gıcırdatıyorsanız bunu diş hekiminize söyleyin.
• Düzenli diş kontrollerinizi aksatmayın; küçük sorunlar böylece zamanında fark edilebilir.

Ne zaman diş hekimine gitmelisiniz?

Şunlardan birini fark ederseniz muayene için randevu alın:

• kırılan, oynayan ya da düşen bir dolgu
• dilinizle hissettiğiniz keskin bir kenar ya da boşluk
• ısırırken ağrı ya da geçmeyen sıcak-soğuk hassasiyeti
• dolgunun çevresinde koyu bir çizgi ya da renk değişikliği

Dolgunuz düştüyse o taraftan çiğnemeyin ve kısa süre içinde randevu alın. Diş ağrısı ya da kırık dolgu durumunda, çalışma saatlerimiz içinde ve boş bir randevu saati varsa aynı gün randevu isteyebilirsiniz. Beklerken neler yapabileceğinizi Diş ağrısına ne iyi gelir? yazımızda bulabilirsiniz.

Dolgu değişimiyle ilgili sık sorulan sorular

Eski dolgunuzun değiştirilmesi gerekip gerekmediğinden emin değil misiniz? Muayene için randevu alın, seçenekleri birlikte değerlendirelim.