Diş beyazlatma zararlı mı, ne kadar kalıcı?

Diş beyazlatma zararlı mı, işe yarar mı? İki sorunun cevabı da büyük ölçüde yönteme bağlıdır: her beyazlatma ürünü işe yaramaz. “Beyazlatıcı” diş macunları çoğunlukla yüzeydeki lekeleri temizler; Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde serbestçe satılan bantlarda çok az peroksit bulunur; karbonat gibi ev tariflerinin işe yaradığına dair ise kanıt yoktur. Dişin doğal rengini değiştiren, diş hekimi muayenesinden sonra muayenehanede ya da evde kişiye özel plaklarla kullanılan peroksitli jeldir.

Dişler neden sararır?

Lekeler dişin yüzeyinde ya da içinde olabilir:

• Dış lekeler. Dişin yüzeyinde bulunur ve kahve (Türk kahvesi de dâhil), çay, kırmızı şarap, kola, koyu renkli meyveler ya da tütün nedeniyle oluşur. Çoğu zaman beyazlatmaya gerek kalmadan profesyonel diş taşı temizliği ve polisajla giderilir.
• İç lekeler. Diş minesinde ya da onun altındaki dentin tabakasında bulunur. Sık görülen nedenlerden biri yaştır: yıllar geçtikçe mine incelir ve saydamlaşır, böylece alttaki sarımsı dentin daha çok görünür.
• İç renk değişikliğinin diğer nedenleri. Dişler gelişirken alınan bazı antibiyotikler (tetrasiklinler) ya da fazla florür (florozis) dişin rengini değiştirebilir. Dişe darbe geldiğinde de dişin siniri (pulpa) kanayabilir ya da ölebilir; bu da renk değişikliğine yol açabilir.

Beyazlatma iç lekelere etki eder, ancak herkeste aynı ölçüde değil. Sarı dişler genellikle iyi yanıt verir, kahverengi dişler biraz daha az. Gri dişler ve ilaca ya da darbeye bağlı renk değişiklikleri ise yalnızca kısmen ya da daha uzun bir tedaviden sonra açılabilir, hatta hiç açılmayabilir. Beyaz lekeler genellikle kahverengi lekelerden daha az yanıt verir.

Bu yüzden “Diş beyazlatma kaç ton açar?” sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur; ulaşılacak ton önceden vaat edilemez.

Diş beyazlatma jeli nasıl etki eder?

Diş beyazlatma jelinde hidrojen peroksit ya da karbamid peroksit bulunur; karbamid peroksit ise parçalanarak hidrojen peroksit açığa çıkarır. Hidrojen peroksit mineye ve dentine işler, renk veren molekülleri parçalar. Bu sırada dişte kesme ya da törpüleme yapılmaz, dişten doku alınmaz.

Beyazlatma yalnızca doğal dişlerin rengini değiştirir. Dolgular, kaplamalar (kronlar), lamineler ve protezler kendi renklerini korur. Bunlar ön dişlerinizdeyse beyazlatmadan sonra doğal dişlerinizden farklı bir renkte görünebilir.

Diş beyazlatma yöntemleri: hangisi işe yarar, hangisi yaramaz?

Ofis tipi diş beyazlatma

Diş hekimi diş etlerini özel bir bariyerle korur ve dişlere jel uygular. Bazen jelin üzerine ayrıca ışık ya da lazer tutulur; buna lazer diş beyazlatma da denir. Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS), bunun genellikle bir ila iki saat süren tek bir seans olduğunu belirtiyor.

Evde diş beyazlatma: diş hekiminin hazırladığı plaklarla

Dişlerinizden alınan ölçüye göre ince, kişiye özel plaklar hazırlanır. Plaklara jeli koyup talimata göre, genellikle bir ila altı hafta boyunca takarsınız. AB kurallarına göre her beyazlatma sürecinde ilk uygulama, diş hekimi tarafından ya da onun doğrudan gözetiminde yapılır.

İki yöntem birlikte de uygulanabilir (kombine beyazlatma). 2018’de yayımlanan bir Cochrane derlemesi (71 çalışma, 3.780 yetişkin), evde jelle yapılan beyazlatmanın dişleri plaseboya göre daha fazla açtığını gösterdi. Ancak kanıtların güvenilirliği düşük ile çok düşük arasındaydı ve hiçbir ürünün, konsantrasyonun ya da kullanım şeklinin diğerlerinden açıkça daha iyi olduğu gösterilemedi.

Diş beyazlatma bandı ve serbest satılan jeller

Avrupa Diş Hekimleri Konseyinin (CED) yorumuna göre AB kuralları, serbestçe satılan ürünlerde (bantlar, jeller, beyazlatma kalemleri) en fazla %0,1 hidrojen peroksite izin verir. Hidrojen peroksit oranı %0,1’in üzerinde ve en fazla %6 olan jeller yalnızca diş hekimlerine satılır; %6’nın üzerindeki oranlara ise estetik amaçlı beyazlatmada izin verilmez.

Beyazlatıcı diş macunları, aktif kömür ve ev tarifleri işe yarar mı?

Beyazlatıcı diş macunlarında çoğunlukla ince aşındırıcı tanecikler bulunur; bunlar sürtünmeyle yüzeydeki lekeleri temizler. Dişler daha temiz görünebilir, ancak dişin doğal rengi değişmez.

Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA), karbonatla diş beyazlatma gibi popüler ev yöntemlerinin dişleri beyazlattığına dair kanıt olmadığını, bazılarının ise zarar verebileceğini belirtiyor:

• Aktif kömür (kömürlü diş beyazlatma tozları dâhil): rengi değiştirdiğine dair kanıt yok; çalışmalarda mineyi yıpratacak kadar aşındırıcı olduğu görüldü.
• Karbonat ve çilek karışımı: bir çalışmada ölçülebilir bir beyazlatma sağlamadı.
• Yağ çekme (ağızda yağ çalkalama): beyazlatıcı bir etki göstermedi.

Güzellik salonları ve internetten alınan beyazlatma setleri

NHS, güzellik salonlarında yapılan beyazlatmanın ve güvenilir olmayan satıcılardan alınan ürünlerin diş hekiminin yaptığı beyazlatma kadar iyi sonuç vermediği, üstelik dişlere ve diş etlerine zarar verebileceği konusunda uyarıyor. İngiltere merkezli Oral Health Foundation (Ağız Sağlığı Vakfı) da bu tür uygulamalardan sonra kalıcı hasar oluşan vakalar bildiriyor.

Diş beyazlatma zararlı mı?

Beyazlatma muayeneden sonra bir diş hekiminin kontrolünde yapıldığında ve jel talimata uygun kullanıldığında, çalışmalarda görülen yan etkiler çoğunlukla hafif ve geçicidir. Yine de bu konudaki kanıtlar çok güçlü değildir. Olası yan etkiler şunlardır:

• Diş hassasiyeti: soğuk ya da tatlı yiyecek ve içeceklerde hissedilir. En sık görülen yan etkidir: plakla beyazlatma yapanlarda hafif ya da orta düzeyde, geçici hassasiyet görülme oranı yaklaşık üçte ikiye kadar çıkabilir. İlk günlerde başlayabilir ve genellikle beyazlatma bittikten birkaç gün sonra geçer.
• Diş eti tahrişi: jel diş etine değerse yanma hissi olabilir ya da diş etinde beyaz lekeler görülebilir. Bunlar genellikle geçer.
• Minede değişiklik: beyazlatma mine yüzeyinin pürüzlülüğünü değiştirebilir; kompozit ve seramik de bir süre dişe daha zayıf bağlanabilir. Bu yüzden yeni estetik dolgu ya da bonding işlemleri sonraya bırakılır.

Daha güçlü jel, daha beyaz diş demek değildir. Yoğunluğu yüksek jeller hassasiyete daha sık yol açar, ancak her zaman daha açık bir renk sağlamaz. Jeli diş hekiminizin önerdiği kadar kullanın: aşırı kullanım mineye ve diş etlerine zarar verebilir.

ADA’nın atıfta bulunduğu 2022 tarihli bir sistematik derlemeye göre, hidrojen peroksitli beyazlatma ürünleri ağız içi dokularda (ağız mukozasında) kansere yol açmıyor gibi görünüyor.

Ne zaman beklemek daha doğru olur?

• 18 yaşından küçükseniz: AB’de profesyonel beyazlatma jelleri 18 yaş altındakilerde kullanılmaz;
• hamileyseniz ya da emziriyorsanız (ayrıntılar Hamilelikte diş tedavisi yazımızda);
• çürükleriniz, iltihaplı diş etleriniz ya da çatlamış veya sızıntı yapan dolgularınız varsa: önce bunlar tedavi edilir;
• dişleriniz çok hassassa ya da jeldeki maddelerden birine alerjiniz varsa.

Diş beyazlatma kalıcı mı, etkisi ne kadar sürer?

Beyazlatmanın etkisi kalıcı değildir. NHS, diş hekiminizin önerilerine uyarsanız etkinin yaklaşık üç yıl sürebileceğini belirtiyor. Oral Health Foundation da sonuçların birkaç yıl sürebileceğini, ancak bunun kişiden kişiye değiştiğini söylüyor. Uzun vadeli veriler sınırlıdır: Cochrane derlemesindeki çalışmalar en fazla altı ay sürdü.

Sigara, kahve, çay ve kırmızı şarap eski rengin daha çabuk geri dönmesine yol açar. Rengi korumak için şunlar yardımcı olur:

• Kahve, çay, kırmızı şarap ve tütün tüketimini sınırlayın.
• Dişlerinizi günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalayın; doğru diş fırçalama rehberimize de göz atın.
• Düzenli diş kontrollerini ve profesyonel diş taşı temizliğini aksatmayın.
• Plaklarınızı saklayın; tazeleme için onları ne zaman ve ne kadar kullanmanız gerektiğini diş hekiminize sorun.
• Rengi kendi başınıza, internetten aldığınız daha güçlü ürünlerle tazelemeye çalışmayın.

Ne zaman diş hekimine gitmelisiniz?

Şu durumlarda muayene için randevu alın:

• Herhangi bir beyazlatma işleminden önce. Muayenede dişlerinizin ve diş etlerinizin sağlıklı olup olmadığına bakılır, renk değişikliğinin nedeni araştırılır. AB’de profesyonel jelin ilk kullanımından önce muayene zorunludur.
• Tek bir diş karardıysa, özellikle bir darbeden sonra. Sorunun kaynağı dişin siniri olabilir; bu yüzden dişin kontrol edilmesi gerekir. Kanal tedavisi yapılmış bir dişi bazen içeriden beyazlatmak mümkündür (iç beyazlatma); bunun nadir görülen bir riski, diş etine yakın boyun bölgesinde diş dokusunun erimesidir (rezorpsiyon). Ayrıntılar için kanal tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
• Hassasiyet ya da diş eti tahrişi sizi rahatsız ediyorsa ya da beyazlatmayı bıraktıktan sonra da geçmiyorsa.
• Ön dişlerinizde görünen dolgu, kaplama ya da lamine varsa, bunların değiştirilmesi gerekip gerekmeyeceğini önceden planlamak için. Estetik dolgu ve bonding sayfamız ile Lamine mi, bonding mi, zirkonyum mu? Doğru seçim nasıl yapılır yazımız size yol gösterebilir.
• Dişleriniz griyse ya da lekeler beyazlatmaya yanıt vermiyorsa. Nedene bağlı olarak yüzeysel lekeler için mikroabrazyon (minenin çok ince bir tabakasının alınması), ayrıca bonding, lamine diş ya da kaplama düşünülebilir. Kaplama, çoğu zaman da lamine, dişin bir kısmının geri dönüşü olmayan biçimde törpülenmesini gerektirir.

Diş beyazlatmanın adım adım nasıl yapıldığını Diş beyazlatma sayfamızda okuyabilirsiniz.

Diş beyazlatma hakkında sık sorulan sorular

Diş beyazlatmayı düşünüyorsanız işe muayeneyle başlayın: randevu alın, beyazlatmanın sizin için doğru seçim olup olmadığını Üsküp’teki (Skopje) muayenehanemizde birlikte değerlendirelim.