Diş eti kanaması ve diş eti hastalığının ilk belirtileri

Dişlerinizi fırçalarken diş etleriniz kanıyorsa, bu çoğu zaman diş plağının yol açtığı bir iltihabın işaretidir. Plak, diş eti kenarında biriken ve bakterilerden oluşan yapışkan bir tabakadır. Diş eti kanaması normal değildir, ancak erken evrede bu iltihap geri döndürülebilir: Düzenli, özenli ve nazik bir temizlikle diş etleri çoğu zaman birkaç gün içinde düzelir (EFP). Kanama geçmiyorsa ya da tekrar ediyorsa muayene zamanı gelmiş demektir.

Diş eti kanaması neden olur?

En sık görülen neden diş plağıdır (MedlinePlus). Plak her gün temizlenmezse diş etini tahriş eder ve diş eti iltihaplanır. Diş eti kızarır, şişer ve dişlerinizi fırçalarken, diş aralarını temizlerken ya da elma gibi sert bir yiyeceği ısırdığınızda kanar (NHS).

Çoğu durumda bu, diş eti hastalığının ilk evresi olan diş eti iltihabıdır (gingivitis). Zamanla plak sertleşerek diş taşına dönüşür. Diş taşı fırçalamakla çıkmaz, yalnızca diş hekiminde yapılan profesyonel temizlikle alınabilir. Plak, diş taşının pürüzlü yüzeyine daha da kolay tutunur.

Diş eti kanamasının diğer olası nedenleri

Diş etleri bazen şu nedenlerle de kanayabilir:

• dişleri çok sert fırçalamak ya da diş ipini yanlış kullanmak
• hamilelikteki hormon değişiklikleri
• iyi oturmayan bir protez ya da başka bir ağız içi aparey
• dişte ya da diş etinde bir enfeksiyon
• kan sulandırıcı ilaçlar
• C ya da K vitamini eksikliği
• nadiren, bir pıhtılaşma bozukluğu ya da lösemi gibi bir kan hastalığı

Bu yüzden nedeni kendi başınıza tahmin etmeye çalışmak yerine diş etlerinizi bir diş hekimine göstermeniz daha doğru olur.

Diş eti hastalığı belirtileri nelerdir?

Diş eti hastalığı (tıbbi adıyla periodontal hastalık, halk arasında “paradontoz”), diş etini ve dişi yerinde tutan diğer dokuları etkileyen hastalıkların ortak adıdır. İki ana evresi vardır: diş eti iltihabı (gingivitis) ve periodontitis (ilerlemiş diş eti hastalığı). Hastalık genellikle ileri evreye kadar ağrı yapmaz, bu yüzden belirgin bir şey fark etmeden diş eti hastalığınız olabilir (ADA). Kanamanın önemli bir uyarı işareti olmasının nedeni de budur.

Şu belirtilere dikkat edin:

• fırçalarken, diş aralarını temizlerken ya da yemek yerken kanayan diş etleri
• diş eti şişmesi, kızarıklığı ya da hassasiyeti
• geçmeyen ağız kokusu ya da ağızda kötü bir tat
• dişlerin daha uzun görünmesine yol açan diş eti çekilmesi
• dişler arasında yeni boşluklar, sallanan ya da yer değiştiren dişler
• dişlerin kapanışında (birbirine oturuşunda) ya da kısmi (parsiyel) protezin uyumunda bir değişiklik
• sıcağa ve soğuğa karşı hassasiyet ya da diş eti kenarından irin (iltihaplı akıntı) gelmesi

İki evre arasındaki fark şöyle özetlenebilir:

İltihap sürerse bazı kişilerde daha derine ilerler. Diş ile diş eti arasında bakterilerin biriktiği “cepler” oluşur ve dişin çevresindeki kemik yavaş yavaş erir. Avrupa Periodontoloji Federasyonuna (EFP) göre insanların yaklaşık %40’ında periodontitis vardır ve bu hastalık, yetişkinlerde diş kaybının başlıca nedenlerinden biridir (EFP).

Kaybedilen kemik çoğu zaman geri gelmez. Bu nedenle hastalığı daha diş eti iltihabı evresindeyken fark etmek ve periodontitisi olabildiğince erken durdurmak önemlidir.

Diş eti hastalığı riski kimlerde daha yüksek?

• Sigara içenlerde. Sigara, periodontitis riskini artırır, hastalığın ilerleyişini hızlandırır ve tedavinin etkisini azaltır. Sigara içenlerde diş etleri daha az kanayabilir; bu yüzden sorun daha uzun süre fark edilmeyebilir (EFP).
• Şeker hastalığı (diyabet) olanlarda, özellikle kan şekeri iyi kontrol altında değilse. Diş eti tedavisi, doktorun önerdiği tedaviyle birlikte kan şekeri kontrolüne de yardımcı olabilir.
• Hamile kadınlarda. Hamilelikte hormon değişiklikleri nedeniyle diş eti kanaması daha sık görülür. Bazı kadınlarda diş etinde zararsız bir kabarıklık da oluşabilir; bu kabarıklık genellikle doğumdan sonra kaybolur (ADA).
• Ailesinde diş eti hastalığı olanlarda.
• Bazı ilaçları kullananlarda. Yüksek tansiyon ya da epilepsi tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, steroidler ve doğum kontrol hapları bunlara örnektir. Bu ilaçların bir kısmı diş etlerinin kalınlaşmasına (diş eti büyümesine) yol açar ve temizliği zorlaştırır.
• Çarpık ya da üst üste binmiş dişleri olanlarda, çünkü bu dişler daha zor temizlenir.
• Uzun süreli stres altında olanlarda, dengesiz beslenenlerde ya da fazla kilolu olanlarda (BSP).

Diş eti iltihabı: evde neler yapabilirsiniz?

En önemlisi, kanayan bölgeleri fırçalamayı bırakmamaktır. Pek çok kişi kanamadan çekindiği için bu bölgeleri atlar. Ancak bu durumda plak yerinde kalır ve iltihap daha da kötüleşir.

• Dişlerinizi günde iki kez, ikişer dakika boyunca florürlü diş macunuyla fırçalayın.
• Yumuşak bir diş fırçası seçin; fazla bastırmadan, kısa ve nazik hareketlerle fırçalayın.
• Diş aralarınızı her gün temizleyin: Ara yüz fırçasının (diş arası fırçası) sığdığı aralıklarda bu fırçayı, dar aralıklarda diş ipini kullanın.
• Fırçaladıktan sonra macunu tükürün ama ağzınızı suyla çalkalamayın.
• Fırçaladıktan hemen sonra ağız gargarası kullanmayın; gargarayı düzenli olarak yalnızca diş hekiminiz önerirse kullanın.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin. Bunun için aile hekiminizden destek isteyebilirsiniz.

Eczanelerde “diş eti için” satılan jel, macun ve gargaralar bulunur; ancak bunların hiçbiri diş taşını çıkarmaz. Gargara çok hafif bir diş eti iltihabında yardımcı olabilir, ama daha ciddi bir diş eti hastalığını gizleyebilir de (BSP).

Kendi başınıza antibiyotik kullanmayın: Antibiyotikler, diş eti hastalığının rutin tedavisinin bir parçası değildir (EFP).

Fırçalama tekniğiyle ilgili ayrıntıları Doğru diş fırçalama ve diş ipi kullanımı yazımızda bulabilirsiniz.

Diş eti kanamasında ne zaman diş hekimine gitmelisiniz?

Şu durumlarda muayene için randevu alın:

• diş etleriniz fırçalarken ya da yemek yerken kanıyorsa, özellikle de bu tekrar ediyorsa
• diş etleriniz ağrıyorsa, şişmişse ya da çekiliyorsa
• iyi ağız bakımına rağmen ağız kokunuz geçmiyorsa
• dişleriniz yer değiştiriyorsa ya da aralarında yeni boşluklar oluştuysa

EFP, hiçbir şikâyetiniz olmasa bile yılda en az bir kez diş kontrolü önerir (EFP). Sigara içiyorsanız, şeker hastalığınız varsa ya da hamileyseniz bu kontrol daha da önemlidir.

Yüzünüzde ya da boynunuzda ateşle birlikte şişlik varsa veya yutkunmakta ya da nefes almakta zorlanıyorsanız Kuzey Makedonya’da 194’ü (ambulans) ya da Avrupa acil numarası 112’yi arayın veya hemen bir hastaneye gidin. Ayrıntılar için diş ağrısında dişçiye gidene kadar neler yapabileceğinizi anlatan yazımıza bakabilirsiniz.

Çalışma saatlerimiz içinde ve uygun bir saat olduğunda aynı gün muayene olmak için ne yapmanız gerektiğini, muayenehane kapalıyken de nereye başvurabileceğinizi Diş ağrısı ve kırık diş: aynı gün randevu sayfamızda bulabilirsiniz.

Kanama şiddetliyse ya da uzun sürüyorsa, diş hekiminde yapılan tedaviden sonra da durmuyorsa veya nedeni bilinmeyen başka şikâyetleriniz varsa aile hekiminize de başvurun (MedlinePlus). Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız bu ilacı kendi başınıza kesmeyin; önce size yazan doktorla konuşun.

Diş eti muayenesinde neler yapılır?

Muayenede diş hekimi önce genel sağlık durumunuzu, kullandığınız ilaçları ve sigara içip içmediğinizi sorar, ardından diş etlerinizi inceler. İnce uçlu bir aletle (periodontal sond) diş ile diş eti arasındaki boşluğun derinliğini ölçer: Sağlıklı diş etlerinde bu derinlik yaklaşık 3 mm’ye kadardır, periodontitiste ise 4 mm ya da daha fazladır (EFP). Gerektiğinde çekilen röntgen, kemik kaybı olup olmadığını gösterir.

Diş eti iltihabında çoğu zaman profesyonel bir diş taşı temizliği ve evde daha iyi bir bakım yeterlidir. Periodontitis tedavisi ise adım adım ilerler: Önce diş eti altında derin temizlik yapılır ve birkaç hafta sonra diş etleri yeniden değerlendirilir. Ek tedavi yalnızca derin ceplerin kaldığı yerlerde uygulanır; bu bazen cerrahi bir işlemdir. Bunu, riskinize göre 3 ila 12 ayda bir yapılan düzenli kontroller izler (EFP).

Periodontitis tam olarak iyileştirilemez, ancak tedavi ve düzenli bakımla durdurulabilir ya da yavaşlatılabilir. Tedavinin başarısı günlük temizliğe, düzenli kontrollere ve sigara içip içmediğinize bağlıdır. Hastalığın ileri evresinde bazı dişler yine de kurtarılamayabilir. Tüm adımları ve olası riskleri Diş eti tedavisi sayfamızda bulabilirsiniz.

Üsküp’teki (Skopje) muayenehanemizin mottosu “Save the tooth” (“Dişi kurtar”): Önceliğimiz doğal dişleri korumaktır. Sağlıklı diş etleri de bunun temelidir. Her adımdan önce ne gördüğümüzü ve hangi seçenekleriniz olduğunu size açıklarız; böylece kararı birlikte veririz.

Diş eti kanaması hakkında sık sorulan sorular

Diş etleriniz kanıyorsa ağrının başlamasını beklemeyin. Muayene için randevu alın; diş etlerinizin neye ihtiyacı olduğuna birlikte bakalım.