Çocuklarda ilk diş muayenesi ne zaman olmalı? Süt dişlerinin günlük bakımı

Süt dişlerini korumak için üç alışkanlık önemlidir: ilk diş çıktığı andan itibaren günde iki kez florürlü macunla fırçalamak, şekerli yiyecek ve içecekleri olabildiğince seyrek vermek ve bir yaşından itibaren düzenli diş kontrolüne gitmek. Süt dişlerindeki çürük çoğu zaman ağrı yapmadan başlar. Bu yüzden çocuklarda ilk diş muayenesini erken yaptırmak, sorunların zamanında fark edilmesine yardımcı olur.

Bu yazı genel bir rehberdir ve diş hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Bebeklerde süt dişleri ne zaman çıkar?

Bebek doğduğunda 20 süt dişinin tamamı çenelerinde gizlidir. Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) bilgilerine göre bebeklerin çoğunda ilk diş altıncı ay civarında çıkar. Bazı bebeklerde bu, dördüncü aydan önce, bazılarında ise bir yaşından sonra olur. Alt dişler genellikle üst dişlerden önce çıkar.

Yaklaşık çıkış sırası:

Çoğu çocuğun bütün süt dişleri iki ya da üç yaşına kadar çıkmış olur.

Diş çıkaran bebeğe ne iyi gelir?

Diş çıkarken diş eti kızarabilir ve ağrıyabilir. Bebeğin salyası artabilir, eline geçen her şeyi ısırmak isteyebilir. Yanağı kızarabilir, yüzünde döküntü olabilir, uykusu bozulabilir. Bazı dişler ise hiçbir şikâyete yol açmadan çıkar.

NHS önerilerine göre şunlar bebeği rahatlatabilir:

• diş kaşıyıcı; bazıları buzdolabında soğutulabilir, ancak dondurucuya asla konmamalıdır;
• diş etine temiz bir parmakla nazikçe masaj yapmak, bebeği kucaklayıp onunla oynamak;
• altı aydan büyük ve ek gıdaya başlamış bebeklerde çiğ meyve ve sebze parçaları, her zaman sizin gözetiminizde;
• şekersiz ağrı kesici şurup: 2 aylıktan itibaren parasetamol ya da 3 aylıktan itibaren ibuprofen, kullanma talimatına tam olarak uyarak.

Diş kaşıyıcıyı asla bebeğin boynuna bağlamayın; boğulma tehlikesi vardır. 16 yaşından küçük çocuklara aspirin vermeyin.

Diş çıkarma jellerinin işe yaradığına dair yeterli kanıt yoktur. Genel amaçlı ağız içi ağrı kesici jeller de çocuklar için uygun değildir. Homeopatik ürünler önerilmez.

Diş çıkarma, vücut sıcaklığında 38 °C’nin altında kalan hafif bir yükselmeye yol açabilir. Ancak ishal yaptığına dair bir kanıt yoktur. Çocuğunuzun ateşi 38 °C ya da daha yüksekse, ishali varsa veya sizi endişelendiren başka bir belirti görürseniz çocuk doktorunuzu arayın.

Çocuklarda ilk diş muayenesi: ne zaman yapılır, nasıl geçer?

NHS ve Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA), çocuğun ilk süt dişleri çıktığında, en geç de bir yaşını doldurmadan diş hekimine götürülmesini önerir. Dişin ağrımasını beklemeyin: Erken muayenenin amacı sorunları önlemektir.

İlk muayene her şeyden önce bir tanışmadır. Çocuğunuz genellikle kucağınızda oturur. Diş hekimi dişlerin, diş etlerinin, çenenin ve kapanışın (dişlerin birbirine oturuşunun) olması gerektiği gibi gelişip gelişmediğine bakar. Dişlerde plak varsa nazikçe temizleyebilir.

Muayenenin önemli bir bölümü sohbetle geçer: Dişlerin nasıl fırçalanacağı, ne kadar macun kullanılacağı, çocuğun neler yiyip içtiği, emzik kullanıp kullanmadığı ya da parmak emip emmediği konuşulur.

Bu muayeneyi çocuğunuzun seçilmiş diş hekimi (izbran stomatolog) ya da bir çocuk diş hekimi (pedodontist) yapabilir. Sonraki kontrollerin sıklığını diş hekimi önerir.

Çocuklarda diş hekimi korkusu: çocuğunuzu muayeneye nasıl hazırlarsınız?

• Randevuyu çocuğunuzun uyku saatine değil, dinlenmiş ve keyifli olduğu bir saate alın.
• Muayeneden önce hafif bir şeyler yedirin ve dişlerini fırçalayın.
• Evde “ağzını kocaman aç” alıştırmasını oyun gibi yapın.
• Muayeneden sakin ve olumlu bir dille söz edin. Çocuğunuz ağlar ya da yerinde duramazsa bu, yeni bir durumda normaldir.

Bebeklerde ve çocuklarda diş fırçalama: ne zaman başlanır, nasıl yapılır?

İlk diş çıkmadan önce, beslenmeden sonra bebeğin diş etlerini temiz, nemli bir gazlı bez ya da yumuşak bir bezle nazikçe silin. İlk diş göründüğü anda fırçalamaya başlayın. NHS önerileri yaşa göre şöyledir:

• Günde iki kez, yaklaşık ikişer dakika fırçalayın. Fırçalamalardan biri gece yatmadan önceki son iş olsun.
• Çocuk diş fırçası: Küçük başlı, yumuşak kıllı ve çocuğunuzun yaşına uygun olmalı.
• 3 yaşına kadar: En az 1000 ppm florürlü macundan pirinç tanesi kadar (çok ince bir tabaka) kullanın. Dişleri anne ya da baba fırçalar.
• 3–6 yaş: 1350–1500 ppm florürlü macundan bezelye tanesi kadar kullanın. Çürüğü olmayan bir çocuk, daha düşük florürlü (en az 1000 ppm) bir çocuk macunu da kullanabilir. Çocuk kendisi fırçalar, siz yardım eder ve gözetirsiniz.
• 7 yaş ve üzeri: 1350–1500 ppm florürlü macun kullanın. Çoğu çocuk kendisi fırçalar, ama siz yine de kontrol edin.
• Fırçaladıktan sonra çocuk macunu tükürsün ama ağzını suyla çalkalamasın. Çalkalamak florürün etkisini azaltır.

Macundaki florür miktarı (ppm) ambalajın üzerinde yazar. Fırçaya konan macun miktarı da önemlidir, çünkü çocuklukta fazla florür alınması kalıcı dişlerde beyaz lekeler bırakabilir (Cleveland Clinic). Bu yüzden macunu ölçerek kullanın ama ondan vazgeçmeyin: Florür, çürüğe karşı önemli bir korumadır.

İki diş birbirine değmeye başladığında aralarını diş ipiyle de temizleyin. Teknik için doğru diş fırçalama ve diş ipi kullanımı rehberimize bakabilirsiniz.

Çocuklarda süt dişi çürüğü nasıl önlenir?

Çürük açısından çocuğun ne kadar şekerli yiyip içtiği kadar, bunu ne sıklıkla yaptığı da önemlidir. Birleşik Krallık’ın koruyucu ağız sağlığı rehberi Delivering better oral health, anne ve babalar için şu önerileri içerir:

• Biberona yalnızca anne sütü, formül mama ya da kaynatılıp soğutulmuş su koyun.
• Altıncı aydan itibaren çocuğunuzu valfli akıtmaz bardak yerine ağzı açık, valfsiz bir bardaktan içmeye alıştırın.
• Bir yaşından sonra biberonu yavaş yavaş bıraktırın.
• Bebeğin ve küçük çocuğun yiyecek ve içeceklerine şeker eklemeyin.
• Şekerli yiyecek ve içecekleri olabildiğince seyrek ve az miktarda verin. Yatmadan önce vermeyin, çünkü gece tükürük azalır ve dişleri daha az korur.
• Mümkünse şekersiz ilaçları tercih edin.

Florür vernik ve fissür örtücü

Diş hekimi, dişleri çürüğe karşı korumaya yardımcı olan florür vernik uygulamasını önerebilir. NHS önerisine göre bu uygulama üç yaşından itibaren yılda en az iki kez yapılır. Daha küçük çocuklarda ise diş hekimi gerekli görürse uygulanır.

Fissür örtücü, arka bölgedeki kalıcı dişlerin çiğneme yüzeylerine uygulanan ince, koruyucu bir tabakadır. Yiyeceklerin kolayca takıldığı oluk ve çukurları (fissürleri) kapatır. İlk kalıcı azı dişleri, yani altı yaş dişleri çıktığında, yaklaşık altı ya da yedi yaşında uygulanır. Diğer kalıcı azı dişleri çıktığında, 11 ile 14 yaş arasında bunlara da uygulanır. NHS bilgilerine göre bu tabaka dört yıla kadar dayanır.

Süt dişi çürüğü tedavi edilmeli mi?

Evet. Süt dişleri geçicidir, ama “nasılsa düşecek” denip geçilecek kadar önemsiz değildir. Çocuk onlarla çiğner, düzgün konuşmayı öğrenir ve rahatça gülümser. Süt dişleri, yaklaşık altı yaşında çıkmaya başlayan kalıcı dişlerin yerini de korur. ADA’ya göre çürük nedeniyle kaybedilen süt dişleri, kalıcı dişlerin sağlığını da tehlikeye atabilir.

Çürük çocuklarda daha sık görülür ve çoğu zaman ağrı yapmadan başlar. Cleveland Clinic bilgilerine göre ilk belirti, diş minesindeki beyaz, tebeşir gibi lekelerdir. Bu erken aşamada florür ve daha özenli bir bakım çürüğü bazen durdurabilir.

Daha sonra lekeler koyulaşır ve dişte bir oyuk oluşur. Çürük sinire ulaştığında ağrı başlayabilir; tedavi edilmezse enfeksiyon (apse) de gelişebilir.

Ne yapılacağı, dişin ne kadar hasar gördüğüne bağlıdır: florür uygulaması ve daha sık kontrol, dolgu, sinir tedavisi ya da daha ağır durumlarda çekim. Diş hekimi, karar vermeden önce seçenekleri artıları ve sınırlarıyla size açıklar.

Çocuğunuzu ne zaman daha erken diş hekimine götürmelisiniz?

Şunlardan birini fark ederseniz düzenli kontrol zamanını beklemeyin:

• diş eti kenarı boyunca beyaz, tebeşir gibi lekeler ya da dişlerde kahverengi veya siyah noktalar;
• dişte bir oyuk ya da çocuğunuzun yemek yerken veya sıcak ya da soğuk bir şey yiyip içerken ağrıdan yakınması;
• diş eti kanaması ya da geçmeyen ağız kokusu;
• bir darbeden sonra grileşen ya da koyulaşan bir diş.

Diş ağrısıyla birlikte yüzde şişlik ya da ateş, enfeksiyon belirtisi olabilir; çocuğunuzu aynı gün bir diş hekimine gösterin. Şişlik göze ya da boyna doğru yayılıyorsa veya çocuğunuz nefes almakta ya da yutkunmakta zorlanıyorsa Kuzey Makedonya’da 194’ü (ambulans) ya da Avrupa acil numarası 112’yi arayın veya hemen bir hastaneye gidin.

Diş hekimine ulaşana kadar yapabileceklerinizi Diş ağrısına ne iyi gelir? yazımızda, darbe alan ya da yerinden çıkan bir dişle ilgili bilgileri ise sık sorulan sorular sayfamızda bulabilirsiniz.

14 yaşından küçük bir çocuk için sitemiz üzerinden randevu talebi göndermeyin. Bizi telefonla arayın; çocuğunuza randevu verip veremeyeceğimizi ve ne zaman verebileceğimizi söyleriz.

Kendi dişlerinizi de ihmal etmeyin. Uzun zamandır kontrole gitmediyseniz diş kontrolü ve diş taşı temizliği iyi bir başlangıç olabilir.

Süt dişleri hakkında sık sorulan sorular

Kendi muayeneniz için randevu alabilir ya da bizi +389 78 218 457 numarasından arayabilirsiniz.